نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد اگرواکولوژی گروه کشاورزی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران

2 استادیار گروه کشاورزی، واحد رامهرمز، دانشگاه آزاد اسلامی، رامهرمز، ایران

چکیده

به‌منظور بررسی امکان کاهش اثرات منفی تنش گرمای انتهای فصل با استفاده از باکتری‌های حل‌کننده فسفات، این پژوهش در سال زراعی 98-1397 در مزرعه‌ای در هفتکل وابسته به دانشگاه آزادرامهرمز به‌صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل‌تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عامل اصلی شامل تاریخ کاشت در دو سطح (اول آذر و 12 دی) و عامل فرعی به‌صورت فاکتوریل شامل پنج رقم گندم نان (چمران2، مهرگان، سیروان، شوش و برات) و دو سطح کاربرد باکتری‌های حل‌کننده فسفات (عدم تلقیح و تلقیح) بود. با تاخیر در کاشت و وقوع تنش گرما در دوره پرشدن دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، شاخص برداشت و دوره پرشدن دانه کاهش و سرعت پرشدن افزایش‌یافت. رقم مهرگان در هر دو تاریخ کاشت از عملکرد بالایی برخوردار‌بود و در تاریخ کاشت تاخیری با بیشترین افزایش در سرعت پرشدن دانه و کمترین کاهش تعداد دانه در سنبله، بیشترین عملکرد دانه و شاخص برداشت را به‌خود اختصاص‌داد. با تلقیح بذر با باکتری‌‌‌ در هر دو تاریخ کاشت، بطور متوسط، تعداد دانه در سنبله 6/4 درصد، عملکرد دانه 6/7 درصد و عملکرد بیولوژیک 7 درصد افزایش یافت، ولی اثرمتقابل تاریخ کاشت در رقم در باکتری بر عملکرد و صفات مرتبط با آن معنی‌دار نبود و ازاین‌رو، تاثیر باکتری‌های حل‌کننده فسفات بر تخفیف اثر تنش گرما اثبات نشد و تاثیر مثبت باکتری‌ در هر دو تاریخ کاشت یکسان بود. در این پژوهش، افزایش سرعت پرشدن دانه و حفظ بیشتر تعداد دانه در سنبله، دو صفت بااهمیت برای دستیابی به عملکرد دانه بالاتر در شرایط تنش گرمای انتهای فصل شناخته‌شد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Effect of Phosphate Solubilizing Bacteria on the Reaction of Bread Wheat Cultivars to Late-Season Heat Stress

نویسندگان [English]

  • Asma Aslani 1
  • Mahroo Mojtabaie Zamani 2

1 M.Sc. Student of agroecology, Department of Agriculture, Ramhormoz Branch, Islamic Azad University, Ramhormoz, Iran

2 Assistance Professor, Department of Agriculture, Ramhormoz branch, Islamic Azad University, Ramhormoz,, Iran

چکیده [English]

In order to investigate the possibility of reducing the negative effects of late-season heat stress using phosphate-solubilizing bacteria, this experiment was carried out as split factorial based on a complete randomized block design with three replications in Haftkel city, in growing season 2016-2017. The main factor consisted of planting date in two levels and the sub factors as a factorial consisted of five bread wheat cultivars and of two levels application of phosphate solubilizing bacteria . The results showed that with delay in planting and occurrence of heat stress in grain filling period, grain yield, biological yield, harvest index and effective grain filling period decreased and grain filling rate increased and the reaction intensity varied depending on the cultivar. Mehregan cultivar had high yield in both planting dates and in the delayed planting date with the highest increase in grain filling rate and the lowest decrease in number of seeds per spike, had the highest grain yield and harvest index. By inoculating the seeds with bacteria, on both planting dates, the number of seeds per spike increased by 4.6%, grain yield by 7.6% and biological yield by 7%, but the effect of phosphate solubilizing bacteria on mitigating the effect of heat stress was not proven and the positive effect of bacteria was the same on both planting dates. Overall, higher ability to increase grain filling speed and maintain more grain number per spike were identified as two important traits for achieving higher grain yield under late-season heat stress conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biofertilizer
  • climate change
  • Grain growth
  • planting date
  • yield