بررسی تأثیر تنش خشکی پایان دوره رشد بر عملکرد کمی و کیفی ارقام کلزا

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زراعت، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران

2 استادیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران

3 دانشیار پژوهش، بخش دانه های روغنی، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج

4 استاد، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

5 دانشیار، گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران

چکیده

برای بررسی تاثیر تنش خشکی در مراحل پایانی رشد بر عملکرد ارقام کلزا در سال های زراعی 85-1384، یک آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج اجرا شد. اثر آبیاری به عنوان عامل اصلی در دو سطح آبیاری معمول به عنوان شاهد (براساس ?? میلی متر تبخیر از تشتک کلاس A) و تنش خشکی (قطع آبیاری از مرحله خورجین دهی به بعد) و ?? رقم کلزا به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. تعداد خورجین در ساقه اصلی و شاخه های فرعی، نسبت باروری خورجین و عملکرد دانه در تیمار تنش خشکی کمتر بودند (05/0 P<). تفاوت ارقام مورد آزمون از نظر صفات مورد بررسی معنی دار بود. عملکرد دانه در تیمار تنش خشکی حدود 30 درصد کمتر بود که بیشتر ناشی از ریزش خورجین ها در شرایط تنش بود. در تیمار آبیاری مطلوب، عملکرد دانه در رقم Orient بیشترین مقدار (2817 کیلوگرم در هکتار) و در تیمار تنش خشکی بالاترین عملکرد دانه مربوط به رقم Opera (2058 کیلوگرم در هکتار) بود. کمترین درصد روغن (8/39) و بیشترین درصد پروتئین (3/23) مربوط به رقم Talaye بود، درحالی که بیشترین درصد روغن (6/42) مربوط به رقم Option500 بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of drought stress effect at terminal growth stage on quantitative and qualitative yield of rapeseed cultivars

نویسندگان [English]

  • Masoumeh Naeimi 1
  • Gholam Ali Akbari 2
  • Amir Hossein Shirani rad 3
  • Seyed Ali Mohammad Modarres-Sanavy 4
  • Seyed Ahmad Sadat nouri 5
چکیده [English]

To evaluate the drought stress effect at terminal growth stage on yield of 12 rapeseed cultivars, an experiment was conducted with split-plot arrangement based on randomized complete block design with four replications at experimental field of Seed and Plant Improvement Institute, Karaj-Iran during 2005-06. Irrigation at two levels (irrigation after 80 mm evaporation from class A pan, as control and withholding irrigation from silique formation until crop maturing time, as stress conditins allowcated to main plots and twelve rapeseed cultivars were used in sub plots. The number of silique in main stem, number of silique in lateral branches, silique fertility ratio and grain yield were low in drought stress conditions (p< 0.05). There were significant variations in all studied traits between evaluated cultivars. Grain yield in drought stress treatment was decreased (30%), when silique abortion was occurred due to water stress. In full irrigation treatment (control), the grain yield of Orient cultivar (2817 kg.ha-1) and at drought conditions, the grain yield of Opera cultivar (2058 kg.ha-1) were the highest amounts. The lowest oil percentage (39.8) and the highest protein percentage (23.3) were for Talaye cultivar, while the highest oil percentage (42.6) was for Option500 cultivar.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought stress
  • Grain yield
  • rapeseed
  • Terminal growth stages

1. آلیاری ه. و شکاری ف (1379) دانه­های روغنی: زراعت و فیزیولوژی. انتشارات عمیدی تبریز. 182 صفحه.

2. پاسبان اسلام ب.، شکیبا م. ر. نیشابوری م. ر. مقدم م. و احمدی م. ر (1380) اثرات کمبود آب بر روی میزان رشد و ظرفیت فتوسنتزی خورجین در کلزا (.B. rapa L., Brassica napus L). دانش کشاورزی. 11(1): 157-147.

3. دانشمند ع.، شیرانی­راد ا. ح. نورمحمدی ق. زارعی ق. و دانشیان ج (1387) تأثیر تنش کمبود آب و مقادیر مختلف نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و صفاتفیزیولوژیک دو رقم کلزا. علوم کشاورزی و منابع طبیعی. 15(2): 112-99.

4. عطایی م.، شیرانی­راد ا. ح. فتوحی آ. ر. و سلیمانی ح (1385) ارزیابی تحمل به خشکی پاییزه ارقام کلزا. نهمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات ایران، تهران، ایران. صفحه 540.

 

5. Andersen MN, Heidmann T and Plauborg F (1996) The effects of drought and nitrogen on light interception, growth and yield of winter oilseed rape. Acta Agric. Scandinavia. Sec. B- Plant Soil Sci. 46: 55-67.

6. Angadi SV, Cutforth HW, McConkey BG and Gan Y (2003) Yield adjustment by canola grown at different plant populations under semiarid conditions. Crop Sci. 43: 1358-1366.

7. Bouchereru A, Clossais-Besnard N, Bansaoud A, Leport L and Renard M (1996) Water stress effects on rapeseed quality. Eur. J. Agron. 5(1-2): 19-30.

8. Diepenbrock W (2000) Yield analysis of winter oilseed rape (Brassica napus L.): A Review. Field Crop Res. 67: 35-49.

9. Entz MH and Flower DB (1990) Differental agronomic response of winter wheat cultivars to pre-anthesis environmental stress. Crop Sci. 30: 1119-1123.

10. Fanaee H and Keykha GHA (2003) Evaluation of drought stress at different growth stages on yield and yield components in Rapeseed cultivars in Sistan area. Agr. Res. Edu. Press. Pp. 41-42.

11. Gan Y, Angadi SV, Cutforth H, Potts D, Angadi VV and McDonald CL (2004) Canola and mustard responses to short period of temperature and water stress at different developmental stages. Can. J. Plant Sci. 38(4): 697-704.

12. Gan Y, Campbell CA, Liu L, Basnyat P and McDonald CL (2009) Water use and distribution profile under pulse and oilseedcrops in semiarid northern high latitude areas. Agr. Water Manage.  96: 337-348.

13. Gilliland GG and Hang AN (1997) Oilseed rape keeps irrigated land productive during drought. www.Pubs.WSU.Edu. Washington State University. Pp. 1-4.

14. Jensen C, Mogensen R, Mortensen VO, Fieldsend  G, Milford JK, Andersen GFJ and Thage JH (1996) Seed glucosinolate, oil and protein contents of field-grown rape (Brassica napus L.) affected by soil drying evaporation demand. Field Crop Res. 47: 93-105.

15. Kajdi F (1994) Effect of irrigation on the protein and oil content of seed varieties. Acta Agr. 36(12): 44-50.

16. MA Q, Niknam SR and Turner DW (2006) Responses of osmotic adjustment and seed yield of Brassica napus and B. juncea to soil water deficit at different growth stages. Aust. J. Agr .Res. 57(2): 221-226.

17. Nasri M, Khalatbari M, Zahedi H, Paknejad F and Tohidi Moghadam HR (2008) Evaluation of micro and macro elements in drought stress conditions in cultivars of rapeseed (Brassica napus L.). Am. J. Agr. Biol. Sci. 3(3): 579-583.

18. Nielsen DC (1997) Water use and yield of canola under dry land conditions in the central Great Plains. J. Prod. Agr. 10: 303-313.

19. Robertson MJ and Holland JF (2004) Production risk of canola in semi-arid subtropics of Australia. Aust. J. Agr .Res. 55(5): 525-538.

20. Sinaki JM, Majidi Heravan E, Shirani Rad AH, Noormohamadi G and Zarei G (2007) The effects of water deficit during growth stages of canola (B. napus L.). Am-Euras. J. Agri. Environ. Sci. 2(4): 417-422.

21. Turhan H and Baser I (2004) In vitro and in vivo water stress in sunflower (Helianthus annus L.).  Helia. 27: 227-236.

22. Zakirullah Z, Swati ZA, Ahamd A and Raziuddin Z (2000) Morpho-physiological response of selected brassica line to moisture stress. Pakistan J. Biol. Sci. 3(1): 130-132.