نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• امین نجفی عالیور ¹
• مهدی حدادی نژاد ²
• عبدالرحمن محمدخانی ³
• داریوش مددی ⁴

¹ گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران

² گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، مازندران، ایران.

³ گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

⁴ مربی هنرستان، ارومیه ایران.

چکیده

هدف: این پژوهش جهت بررسی تأثیر پایه‌های مختلف انگور بر ویژگی‌های رشدی، فیزیولوژیک و هم‌چنین محتوای عناصر غذایی پیوندک رقم بی‌دانه سفید به‌عنوان یک رقم مهم و تجاری در صنعت کشاورزی ایران بود.  
روش پژوهش: این پژوهش با شش تیمار شامل شاهد (قلمه خودریشه بی‌دانه سفید)، خود‌پایه (بی‌دانه سفید/ بی‌دانه سفید)، پیوند امگا بی‌دانه سفید روی پایه‌های یاقوتی، عسگری، خوشنام و بی‌دانه قرمز در قالب طرح کاملاً تصادفی در گلخانه پژوهشی گروه باغبانی دانشگاه شهرکرد اجرا شد. صفات مختلفی نظیر خصوصیات رشدی و فیزیولوژیک و هم‌چنین برخی عناصر غذایی مانند کلسیم، پتاسیم و فسفر موردبررسی قرار گرفت.
یافته‌ها: یافته‌های به‌دست‌آمده نشان‌ داد که کم‌ترین تعداد ریشه در تیمار خودریشه (شاهد) مشاهده شد. هم‌چنین پیوند روی خودپایه، منجر به بیش‌ترین سطح رنگدانه‌های فتوسنتزی در پیوندک شده و بالاترین طول ریشه و جذب کلسیم نیز در این ترکیب مشاهده گردید. پایه رقم بی‌دانه سفید به‌طور معنی‌داری غلظت کاروتنوئید بالاتری داشت. ارقام خوشنام و بی‌دانه سفید به‌طور معنی‌داری غلظت کلروفیل a بالا‌تری داشتند و ارقام عسکری و یاقوتی به‌طور معنی‌داری غلظت کلروفیل b و کل بالاتری نشان دادند. بیش‌ترین سطح برگ روی پایه عسگری و قطر میانگره روی پایه خوشنام به‌دست آمد و در عین‌حال، قطر میانگره در پایه خوشنام بالاترین مقدار را داشت. نتایج نشان داد که نوع پایه بر ارتفاع پیوندک تأثیر معنی‌داری داشته و رقم‌های خوشنام و عسگری  به‌ترتیب باعث افزایش 57 و 34 درصد ارتفاع پیوندک نسبت به شاهد شدند. به‌علاوه، حجم ریشه در پایه‌های یاقوتی و عسگری نسبت به تیمار شاهد به‌طور معنی‌داری بیش‌تر بود. از نظر محتوای عناصر معدنی پیوند بی‌دانه سفید به‌طور معنی‌داری غلظت کلسیم بالاتری داشت و ترکیب بی‌دانه سفید با پایه خوشنام به شدت بر مقادیر پتاسیم و فسفر تأثیر گذاشته و پتاسیم پایین‌تری و فسفر بالاتری را به‌همراه داشت.
نتیجه‌گیری: در مجموع یافته‌های این پژوهش نشان داد که پیوند تأثیرات مثبت و معنی‌داری بر ویژگی‌های رشدی و فیزیولوژیک گیاهان دارد. به‌ویژه گیاهان خودپایه (بی‌دانه سفید/ بی‌دانه سفید) بهبود جذب کلسیم، افزایش طول ریشه و ارتقای محتوای رنگدانه‌های فتوسنتزی را نشان دادند. هم‌چنین پایه‌های خاص مانند خوشنام و عسگری موجب افزایش ارتفاع پیوندک و حجم ریشه گردیدند. این نتایج مؤید آن است که انتخاب مناسب پایه و پیوندک می‌تواند به‌عنوان راه‌کاری مؤثر برای بهبود شاخص‌های رشد گیاه موردتوجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

• پیوندک
• خودپایه
• خودریشه
• دگر پایه
• عسگری

عنوان مقاله [English]

The effect of several native rootstocks on vegetative, biological, physiological indicators and some nutritional elements of grape cv. Sultana

نویسندگان [English]

• Amin Najafi Alivar ¹
• Mehdi Hadadinejad ²
• Abdolrahman Mohammadkhani ³
• Dariush Madadi ⁴

¹ Master's Degree Graduate Department of Horticulture Sciences, Agronomy College, Sari Agriculture and Natural Resources University, Sari, Iran.

² Department of Horticulture Sciences, Agronomy College, Sari Agriculture and Natural Resources University, Sari, Iran

³ Associate Professor Department Horticulture, Faculty Agriculture, Shahrekord university, Shahrekord, Iran.

⁴ Conservatory teacher, Uremia, Iran

چکیده [English]

Objective: This study examines the impact of various grape rootstocks on the growth characteristics, physiological properties, and nutrient content of the seedless white scion, a cultivar of significant commercial importance in Iran’s agricultural sector. 
Methods: A completely randomized greenhouse experiment at the Horticulture Department, Shahrekord University, compared six treatments: a control (Sultana cuttings), own-rooted Sultana/Sultana, and grafted combinations of the seedless white scion onto rootstocks (Yaghuti, Asgari, Khushnam, and red Sultana). Traits assessed included morphometric, biological, and physiological parameters, as well as concentrations of Ca, K, and P.
Results: The lowest root number occurred in the own-rooted treatment. In contrast, self-grafted (seedless white scion on seedless white rootstock) showed the highest accumulation of photosynthetic pigments, the longest root length, and the greatest Ca absorption. Seedless white rootstock exhibited notably higher carotenoid content. Chlorophyll analysis revealed that Khoshnam and seedless white combinations had higher chlorophyll a, while Asgari and Yaghuti combinations had higher chlorophyll b and total chlorophyll. Leaf area was greatest with the Asgari rootstock, and internode diameter was largest with Khoshnam. Scion height increased significantly with rootstock: 57% higher with Khoshnam and 34% higher with Asgari than the control. Root volume was significantly greater with Yaghuti and Asgari rootstocks compared with control. Mineral content showed higher Ca in the seedless white scion alone; for seedless white on Khoshnam, K and P levels were notably affected, with lower K and higher P concentrations observed.
Conclusions: Grafting markedly influences grape growth and physiology. Own-rooted combinations exhibited enhanced Ca uptake, longer roots, and richer photosynthetic pigment content. Rootstocks such as Khoshnam and Asgari effectively increased scion height and root volume. These findings support strategic rootstock–scion selection as a viable approach to improve grape vigor and nutritional profiles.

کلیدواژه‌ها [English]

• Allo-rootstocks
• Asgari
• Rootstock
• Scion
• Self-rooted