نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، گروه تولید و ژنتیک گیاهی

2 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه

3 استادیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل

چکیده

تعیین آرایش کاشت و تراکم مناسب بوته باعث بهره‌وری بهتر از منابع و افزایش عملکرد در واحد سطح می‌گردد. در این راستا آزمایشی به صورت کرت‌های خرد شده نواری بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان) در سال زراعی 1399 انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل ردیف‌های کاشت 30، 45 و 60 سانتی‌متری به‌عنوان فاکتور عمودی و فاصله کاشت در پنج، هشت، 11 و 14 سانتی‌متری به‌عنوان فاکتور افقی بودند. براساس نتایج به‌دست آمده، با افزایش فاصله بین بوته‌ها روی ردیف کاشت، بیشترین تاریخ کاشت تا شروع گل‌دهی (25/47 روز)، طول دوره رشد (25/122 روز)، قطر ساقه (33/8 میلی‌متر)، تعداد شاخه فرعی (97/2 عدد) و طول کپسول (20/24 میلی‌متر) کنجد در فاصله کاشت بین بوته 14 سانتی‌متری مشاهده شد. فاصله ردیف‌های کاشت 45 نسبت به 30 سانتی‌متری، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، وزن هزار دانه کنجد را به‌ترتیب به میزان 33، 50/18 و 16 درصد افزایش داد. بیش‌ترین عملکرد دانه، وزن تر و خشک بوته به‌ترتیب با 40/1455، 80/5021 و 73/1280 کیلوگرم در هکتار در فاصله ردیف کاشت 45 سانتی‌متر مشاهده شد. نتایج کلی این آزمایش نشان داد آرایش کاشت کنجد رقم ناشکوفا با فاصله بین بوته 14 سانتی‌متر و فاصله بین ردیف کاشت 45 سانتی‌متر با استفاده بهینه از منابع محیطی برای کشت کنجد در دشت مغان مناسب بوده و بنابراین قابل توصیه برای کشاورزان منطقه است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Effect of plant pattern and density on morphological characteristics and yield-related traits of non-dehiscent sesame cultivar

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Samadzadeh 1
  • Alireza Pirzad 2
  • Hossein Zeinalzadeh-Tabrizi 3

1 Faculty of Agriculture and Natural Resources, Plant Production and Genetics Departments

2 Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Urmia University, Urmia, Iran

3 Assistant Professor, Crops and Horticultural Science Research Department Ardabil Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ardabil (Moghan), Iran

چکیده [English]

Determining the appropriate planting arrangement and plant density leads to better productivity of resources and increased yield per unit area. In this regard, an experiment was conducted in the Ardabil agricultural and natural resources research and education center (Moghan) during the 2021 crop year. In this experiment, a strip plot design based on randomized complete blocks with four replications was used. The effect of planting rows at a spacing of 30, 45, and 60 cm was the main factor, and planting spacing of 5, 8, 11, and 14 cm was the subfactor. The results showed that by increasing the distance between plants on the planting row, the maximum days to flowering initiation (47.25 days), growth period (122.25 days), stem diameter (8.33 mm), number of branches (2.97), and capsule length (24.20 mm) of sesame were observed at a planting distance of 14 cm between plants. Row spacing of 45 to 30 cm increased the number of capsules per plant, the number of seeds per capsule, 1000-seed weight of sesame by 33, 18.50 and 16 percent, respectively. The highest seed yield, fresh and dry weight, were observed at 1455.40, 5021.80, and 1280.73 kg/ha, respectively, at 45 cm distance between planting rows. The results of this experiment showed that planting arrangement with a distance between plants of 14 cm and a distance between planting rows of 45 cm, with optimal use of environmental resources, is suitable for cultivation in Moghan plain and recommended for local farmers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Capsule number
  • planting spacing
  • row spacing
  • thousand-seed weight
  • total dry matter