نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی سابق دکتری زراعت دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده کشاورزی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، تخصص: فیزیولوژی گیاهان زراعی، اثر تنش های محیطی بر گیاهان زراعی

3 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

4 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری. پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، ایران.

5 دانشجوی سابق دکتری زراعت، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران.

6 گروه علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور.ساری. ایران.

7 مربی، گروه علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، ساری. ایران.

8 دانشجوی سابق دکتری زراعت دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

به‌منظور بررسی اثرات تنش خشکی آخر فصل و محلول‎پاشی سولفات‎روی و منگنز بر صفات فیزیولوژیکی و عملکرد ژنوتیپ‏های کلزا، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل کرت خردشده در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی طی دو سال (97-1396 و

98-1397) در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل آبیاری در دو سطح (آبیاری کامل (شاهد) و قطع آبیاری از مرحله گلدهی) و چهار سطح محلول‌پاشی (شاهد، سولفات‎روی، سولفات‎منگنز و کاربرد ترکیبی آن‌ها با غلظت چهار گرم در لیتر) به‌صورت فاکتوریل در کرت‌های اصلی و ژنوتیپ‎های کلزا (نیما، KS7 و نیلوفر) در کرت‏های فرعی قرار گرفتند. محلول‌پاشی ترکیبی سولفات روی و منگنز در شرایط آبیاری کامل به ترتیب موجب افزایش 3 و 11 درصدی محتوای روغن دانه و کربوهیدرات محلول برگ نسبت به شاهد شد. از طرف دیگر در شرایط قطع آبیاری، محتوای روغن دانه و میزان پرولین برگ را نسبت به شاهد به ترتیب 9 و 2/5 درصد افزایش داد. ژنوتیپ نیلوفر در شرایط آبیاری کامل بیشترین میزان عملکرد دانه (5261 کیلوگرم در هکتار) را دارا بود که نسبت به ژنوتیپ KS7 و نیما، به‎ترتیب، به‎میزان 9 و 8/11 درصد بالاتر بود. ژنوتیپ نیما با 3371 کیلوگرم در هکتار در شرایط قطع آبیاری بیشترین عملکرد را داشت. به‌طورکلی، در هر دو تیمار آبیاری، کاربرد محلول‌پاشی هم‌زمان سولفات روی و منگنز بر صفات فیزیولوژیک ژنوتیپ‎های موردبررسی بیشترین تأثیر را داشت، به‌طوری‌که در آبیاری کامل ژنوتیپ نیلوفر و در شرایط قطع آبیاری ژنوتیپ نیما قابل توصیه است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Evaluation of the effect of zinc and manganese sulfate on the improvement of physiological characteristics and yield of rapeseed genotypes under late-season drought stress

نویسندگان [English]

  • Ghorban Khodabin 1
  • Zeinolabedin Tahmasebi-Sarvestani 2
  • Amir Hossein Shirani rad 3
  • Esmaeil Bakhshandeh 4
  • Mojdeh Sadat Khayat Moghadam 5
  • Shahryar Kazemi 6
  • mahsa rafati alashti 7
  • ali heidarzadeh 8

1 Former Ph.D. Student, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

2 Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Tarbiat Modares University, Tehran 1411713116, Iran.

3 Professor of Seed and Plant Improvement Institute (SPII), Agricultural Research, Education and Extension Organization(AREEO), Karaj, Iran

4 Assistant Professor, Genetics and Agricultural Biotechnology Institute of Tabarestan and Sari Agricultural Sciences and Natural Resources University, Sari, Iran

5 Former Ph.D. Student, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Shahrood University of Technology, Iran.

6 Assistant Professor, Department of Agricultural Sciences, Sari. Payame Noor University,Iran.

7 Preceptor, Faculty of Department of Agriculture science, Payamenoor University. Sari. Iran.

8 Former Ph.D. Student, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

In order to study the effects of late-season drought stress and foliar application of zinc sulfate (ZnSO4) and manganese sulfate (MnSO4) on physiological characteristics and yield of rapeseed cultivars, a factorial split-plot test was conducted in a randomized complete blocks design for two cultivation years (2017-2019) in Karaj, Iran. Experimental treatments were included two levels of irrigation (full irrigation (control) and withholding irrigation from flowering stage) and four levels of foliar application (control, ZnSO4, and MnSO4, separately, and combined application of them) as factorial in the main plots, and rapeseed genotypes (Nima, Niloofar and KS7) were considered as subplots. Combined foliar application of zinc and manganese sulfate under full irrigation conditions increased the content of seed oil and soluble carbohydrates by 3% and 11%, respectively, compared to the control. On the other hand, in the conditions of withholding irrigation from flowering stage increased the percentage of seed oil and leaf proline content compared to the control by 9% and 5.2%, respectively. Niloofar genotype had the highest seed yield (5261 kg/ha) under full irrigation conditions, which was 9% and 11.8% higher than KS7 and Nima genotypes, respectively. Nima genotype with 3371 kg/ha had the highest yield in the conditions of withholding irrigation. In general, in both irrigation treatments, simultaneous foliar application of zinc sulfate and manganese had the greatest effect on the physiological traits of the studied genotypes, so that in full irrigation of Niloofar genotype and in case of interruption of irrigation of Nima genotype is recommended.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Chlorophyll
  • late-season drought
  • oil percentage
  • proline
  • relative water content
  • stomatal resistance