ارزیابی اثرات کاربرد 6-بنزیل آمینوپورین برتولید ارقام گلرنگ در شرایط تنش خشکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 دانشیار، دانشگاه زنجان، دانشکده کشاورزی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، تخصص: فیزیولوژی گیاهان زراعی/ تنش های محیطی/ تنش خشکی/ مدل سازی

3 استادیار دانشگاه زنجان

چکیده

به‌‌منظور بررسی امکان افزایش عملکرد دانه و درصد روغن‌ گلرنگ با کاربرد سیتوکنین، پژوهشی به ‌صورت طرح اسپلیت فاکتوریل درقالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهارتکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان در سال‌های زراعی 1397-1396 و 1398-1397 اجرا شد. در این پژوهش سطوح آبیاری شامل آبیاری مطلوب و تنش خشکی در کرت‌های اصلی و ارقام گلرنگ شامل سینا، فرامان، پرنیان، گلدشت و محلی اصفهان و سه سطح سیتوکنین (6-بنزیل آمینوپورین)، شامل عدم مصرف (شاهد)، 50 و 75 میکرومولار به‌صورت فاکتوریل در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. در مرحله‌ی گلدهی، هم‌زمان با اعمال تنش خشکی بوته‌های گلرنگ با سیتوکنین محلول‌پاشی شدند. نتایج نشان داد که تنش خشکی باعث کاهش اجزای عملکرد، عملکرد دانه، عملکرد زیست‌توده، شاخص برداشت، درصد روغن و عملکرد روغن شد و کاربرد سیتوکینین باعث به حداقل رساندن اثرات منفی تنش خشکی و افزایش در صفات فوق گردید. بالاترین عملکرد دانه با کاربرد 75 میکرومولار با افزایش 7/30 درصدی نسبت به ‌شاهد بدست آمد. رقم محلی اصفهان در شرایط آبیاری مطلوب با میانگین 09/36 درصد نسبت به ارقام دیگر دارای بیشترین درصد روغن بود. بنابراین کاربرد سیتوکنین را می-توان به‌عنوان راه‌کاری جهت کاهش اثرات تنش خشکی و افزایش عملکرد دانه و درصد روغن گلرنگ در شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی پیشنهاد کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of the effects of 6-Benzyl Aminopurine application on safflower cultivars production under drought stress conditions

نویسندگان [English]

  • Leyli Golchin 1
  • Afshin Tavakoli 2
  • Ehsan Mohseni Fard 3
1 University of Zanjan, Zanjan, Iran
2 Department of Agronomy and plant breeding, Agriculture faculty, Zanjan University, Zanjan, Iran
3 Assistant Professor, University of Zanjan
چکیده [English]

In order to evaluate the increment possibility of safflower seed yield and oil percentage by the application of cytokinin, a split factorial experiment was conducted based on randomized complete block design with four replications at the research farm of Agriculture Faculty, the University of Zanjan during the 2018-2019 and 2019-2020 cropping seasons. In this experiment, irrigation levels included optimal irrigation and drought stress to main plots and safflower cultivars including Sina, Faraman, Parnyan, Gholdasht and Mahaly Esfahan, and three levels of cytokinin (6-Benzyl Aminopurine), including of no-application (control), 50 and 75 μM were allocated to subplots as factorial. At the flowering stage, simultaneously with drought stress safflower plants were sprayed with 6-Benzyl Aminopurine. The results showed that drought stress decreased yield components, seed yield, biological yield, harvest index, oil percentage and oil yield and the application of cytokinin minimized the negative effects of drought stress and increased in the above traits. The highest seed yield was obtained by application of 75 μM of cytokinin with an increase of 30.7 percent compared to the control. Also, among the studied cultivars, the Mahaly Esfahan cultivar under optimal irrigation with an average of 36.09 percent showed a higher oil percentage, compared to the other cultivars. Therefore, the use of cytokinin can be suggested as a solution to decrease drought stress negative effects and enhance seed yield and oil percentage of safflower under optimal irrigation and drought stress conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biological yield
  • cytokinin
  • harvest index
  • oil percentage
  • Yield components