ارزیابی قابلیت زینتی برخی گونه‌های جنس Allium بومی ایران در شرایط آب‌وهوایی خرم‌آباد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی‌ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 استادیار، گروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

4 کارشناس‌ارشد، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

چکیده

به‌منظور بررسی سازگاری و ارزیابی قابلیت زینتی برخی گونه‌های آلیوم (Allium spp) بومی ایران در شرایط آب‌وهوایی خرم‌آباد پژوهشی در مزرعة دانشکدة کشاورزی دانشگاه لرستان طی 94-1393 انجام گرفت. آزمایش بر اساس طرحی کاملاً تصادفی با 21 تیمار (گونه-مکان) در سه تکرار انجام شد. طی رشد، سازگاری و ویژگی‌های فنولوژیکی و مورفولوژیکی اندازه‌گیری و ثبت شد. تجزیة واریانس ویژگی‌های مورد مطالعه نشان داد که اختلاف آماری معنا‌داری (01/0p≤) در تمامی ویژگی‌ها وجود دارد که نشان‌دهندة تنوع ژنتیکی در گونه‌های مورد مطالعه است. برای تعیین قابلیت زینتی گونه‌های مورد مطالعه از تجزیة خوشه‌ای و تجزیه به مؤلفه‌های اصـلی استفاده و ویژگی‌های مهم از نظر زینتی مانند ارتفاع ساقة گل‏دهنده، قطر گل‌آذین، دوام گل روی بوته و رنگ گل بررسی شد. بر مبنای دو مؤلفة اول و دوم که 54 درصد از تغییرات موجود بین داده‎ها را توجیه می‌کند، بای‎پلات مربوط رسم گردید. در فضای بای‌پلات و کلاستر ترسیم‌شده ژنوتیپ‌ها در گروه‌های مشخصی قرارگرفت که مرتبط با ارزش زینتی ژنوتیپ‌ها بود. بر اساس نتایج، گونه Allium iranicum جمع‎آوری‌شده از منطقة دیزین البرز با قطر گل‌آذین بزرگ (28/63 میلی‌متر)، رنگ گل زیبا (بنفش) و سبزبودن در زمستان و گونة Allium oschaninii جمع‎آوری‌شده از منطقة چناران خراسان با عمر بالای گل روی بوته (54 روز)، شکلی زیبا، ارتفاع زیاد ساقة گل‏دهنده (95 سانتی‌متر) گونه‌های دارای قابلیت زینتی و رشد مناسب شناسایی شدد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of ornamental potential of some Iranian Allium species under climatic conditions of khorramabad

نویسندگان [English]

  • Zeinab Fathi Manesh 1
  • Abdolhossein Rezaie Nejad 2
  • Sadegh Mosavi Fard 3
  • Gholamhasan Veikarami 4
چکیده [English]

In order to evaluate the adaptation and ornamental potential of Allium spp endemic to Iran, an experiment was conducted in Agricultural Research Station of Lorestan University under Khorramabad climatic conditions during 2014-2015. A completely randomized design was used for the experiment with 21 treatments (species-location) with three replications. Phonological and morphological characteristic at growth stage was recorded. Analysis of variance showed significant (p<0.01) differences among species on all traits indicating genetic diversity of the studied species. Cluster analysis and principle component analysis were used to assess the ornamental potential of the studied species and the most important ornamental characteristics i.e. scape length, the diameter of the inflorescence, flower longevity and flower color were evaluated. Biplot were depicted on the basis of both the first and second component that showed 54% of variations. In the biplot and cluster analyses, the species were placed into distinct groups associated with their potential ornamental value. According to the results, Allium iranicum collected from the Alborz-Dizin with large inflorescence (63.28 mm), beautiful flower color (purple) and being green in winter, and Allium oschaninii species collected from Khorasan-Chenaran with great flower longevity (54 d), beautiful form and large scape length (95 cm) were identified as good potent ornamental species.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Flower longevity
  • Genetic diversity
  • morphological characteristics
  • ornamental onions
  • phenological characteristics

اعتمادی ن، رحیم ملک م، غریبی ش و منتظری ف (1390) بررسی پتانسیل زینتی برخی از گونه‌های بومادران (Achilla sppL.) در شرایط آب‌وهوایی اصفهان. مجلة علوم و فنون باغبانی ایران. 12(4): 379-340.

امید بیگی ر (1381) بررسی کشت و سازگاری سرخارگل (Echinaceaepurpurea) در شمال تهران. علوم آب و خاک (علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی). 62(2):231-240. 

امیدبیگیر (1384) تولیدوفرآوریگیاهاندارویی. جلدسوم،چاپسوم،انتشاراتآستان قدسرضوی.397 ص.

جم‌زاد ز (۱۳۹۳) استراتژی ایجاد و توسعة فضای سبز در ایران استفاده از گونه‌های بومی، رویکردی نو و پایدار. نخستین کنگرة ملی گل و گیاهان زینتی ایران، کرج، پژوهشکدة ملی گل و گیاهان زینتی ایران.

چهرازی م، نادری ر، شاه‌نجات بوشهری ع و حسنی م‌ا (1386) بررسی تنوع ژنتیکی گل‌های نرگس (Narcissus spp.) بومی و غیربومی با استفاده از نشانگرهای RAPD. مجلة علوم و فنون باغبانی ایران. 8(4): 236-225.

حسینی ا (1393) ارزیابی پتانسیل‌های زینتی چند گونه آلیوم بومی خراسانبارویکردکاشت درفضایسبزشهری. اولین کنگرة سراسری فناوری‌های نوین ایران.

شوشتریان س، صالحی ح و تهرانی‌فر ع (1390) بررسی خصوصیات رشدونمو ده گونه گیاه پوششی در فضای سبز جزیرة کیش در فصل گرم. بوم‌شناسی کشاورزی. 3(4): 524-514. 

غنی ع، عزیزی م و تهرانی‌فر ع (1388)ارزیابی قابلیت‌های زینتی پنج گونةوحشی بومادران((Achillea کشت‌شده در شرایط آب‌وهوایی مشهد. نشریةعلوم باغبانی. 23(2): 31-25. 

غنی ع، ابراهیم‌پور ا، تهرانی‎فر ع و حسن‌زاده خیاط م (1389) مطالعة سازگاری رشدو نموو پتانسیل  دارویی وزینتی مریم‌گلی کبیر (Salvia sclarea) درشرایط اقلیمی مشهد. مجلة پژوهش‌های تولید گیاهی. 17(1): 90-76.  

کدوری م، شریفی عاشورآبادی ا و غنچه‌ای م (1393) بررسی تأثیر زمان کاشت بر استقرار و سازگاری گیاه صبر زرد (Aloe vera L.) در دو منطقة شهداد کرمان. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران 30(1): 174-185.

میرزاده واقفی س‌س (1393) گیاهانی بومی با قابلیت کاربرد در فضای سبز،Galium humifusumشیر پنیر (Verbascum spp) گل ماهور.اولین کنگرة ملی گل و گیاهان زینتی ایران، کرج، پژوهشکدة ملی گل و گیاهان زینتی ایران.

Bazaz AM, Tehranifar A, Kafi M, Gazanchian A and Shoor M (2015) Screening of eleven Festucaarundinacea native populations for NaCl tolerance in order to use in green space.Journal of Ornamental Plants. 5(3): 131-138.

Fritsch RM and Abbasi M (2013)A taxonomic review of Allium subg. Melanocrommyum in Iran. Leibniz-Institut für Pflanzengenetik und Kulturpflanzenforschung.240 pp.

Jamila Z, Arbi G and Mohamed N (2009) Morpho-phenological characterization of Allium roseum L.(Alliaceae) from different bioclimatic zones in Tunisia.African Journal of Agricultural Research. 4(10): 1004-1014.

Jin L, Li XB, Tian DQ, Fang XP, Yu YM, Zhu HQ and Li M (2016) Antioxidant properties and color parameters of herbal teas in China. Industrial Crops and Products.30(87): 198-209.

Kamenetsky R, Fritsch RM, Rabinowitch HD and Currah L (2002). Ornamental alliums.Allium crop science: recent advances. 459-491.

Krzymińska A, Gawłowska M, Wolko B and Bocianowski J (2008) Genetic diversity of ornamentalAllium species and cultivars assessed with isozymes. Journal of Applied Genetics. 49(3):213-20.

Laurie SM, Tjale SS, Van den Berg AA, Mtileni MM, and Labuschagne MT (2015) Agronomic performance of new cream to yellow-orange sweetpotato cultivars in diverse environments across South Africa. South African Journal of Plant and Soil. 32:147-155.

Shahabfar A, Ghulam A and Eitzinger J (2012) Drought monitoring in Iran using the perpendicular drought indices.International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation.18: 119-127.