ارزیابی اثر خصوصیات ریخت شناسی و فیزیولوژیک ساقه بر خوابیدگی بوته در 12 ژنوتیپ برنج

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زراعت، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان، رشت - ایران

2 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت - ایران

3 دانشیار بخش فنی و مهندسی، موسسه تحقیقات برنج کشور، رشت - ایران

4 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت - ایران

چکیده

بهمنظور ارزیابی صفات مورفولوژیک مرتبط با خوابیدگی بوتهو محتوای کربوهیدرات­های ساقه در ارقام بومی و اصلاح شده برنج، آزمایشی در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مؤسسه تحقیقات برنج کشور (رشت) طی سال­های زراعی 1391 و 1392 اجرا شد. ژنوتیپ­های برنج شامل سه رقم بومی (‘هاشمی’، ‘علی­کاظمی’ و ‘سنگ جو’)، شش رقم اصلاح شده (‘خزر’، ‘سپیدرود’، ‘کادوس’، ‘گوهر’، ‘درفک’ و ‘دیلم’) و سه لاین امیدبخش (831، 841 و 416) بودند. نتایج نشان داد که بیشترین مقاومت به شکستگی میانگره‌های سوم و چهارم مربوط به رقم اصلاح شده ‘خزر’ بود. به­علاوه همبستگی مثبت و معنی‌داری بین متوسط قطر میانگره، نسبت وزن به طول میانگره‌ها و محتوای کربوهیدرات­های غیرمحلول ساقه با مقاومت به شکستگی میانگره سوم و چهارم وجود داشت. همچنین، بین تعداد سلول­های پارانشیمی با محتوای کربوهیدرات­های غیرمحلول در دو مرحله گرده­افشانی و رسیدگی همبستگی مثبت و معنی‌داری مشاهده شد. از سوی دیگر، بین کارایی انتقال مجدد کربوهیدرات­ها با مقاومت به شکستگی میانگره همبستگی منفی و معنی­داری وجود داشت. نتایج تجزیه به عامل­ها، صفات را در دو گروه مجزا قرار داد. عامل اول به عنوان عامل مقاومت به خوابیدگی نامگذاری و 01/71 درصد از کل واریانس داده­ها را شامل شد. عامل دوم با دارا بودن 74/19 درصد از کل واریانس داده­ها به عنوان عامل مورفولوژیک حساسیت به خوابیدگی نامگذاری شد. براساس نتایج تحقیق حاضر، به نظر می­رسد که قطر متوسط میانگره، ضخامت میانگره و نسبت وزن به طول میانگره­های سوم و چهارم و همچنین خصوصیات شیمیایی ساقه نقش اصلی در مقاومت به خوابیدگی بوته برنج ایفا می­کنند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation the effect of morphological and physiological characteristics of stem on lodging in 12 genotypes of rice

نویسندگان [English]

  • Farnaz Faraji 1
  • Masoud Esfahani 2
  • Mohammad Reza Alizadeh 3
  • Ali Alami 4
1 Ph.D. Student in Agronomy, Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht - Iran
2 Professor, Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht - Iran
3 Associate Professor, Department of Engieering, Rice Research Institute of Iran, Rasht - Iran
4 Assistant Professor, Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan, Rasht - Iran
چکیده [English]

In order to evaluate the morphological characteristics and lodging related traits and carbohydrate content of culm and carbohydrate remobilization in traditional and improved rice cultivars, a field experiment was laid out in randomized complete block design with three replications at Rice Research Institute of Iran )Rasht( in 2012 and 2013. Rice genotypes included three native rice cultivars (Hashemi, Sang­jo and Alikazemi) and six improved (Kadous, Gohar, Khazar, Sepidrood, Deylam and Dorfak) and three promising lines (831, 841 and 416). On the basis of this results, the greatest amount of breaking resistance were observed in third and fourth internods of Khazar. Furthermore, significant positive correlation were observed between average diameter of internode, fresh weight/length of internode and unsoluble carbohydrate content of culm in anthesis and maturity stages with breaking resistance of third and forth internods. Also, significant positive correlation was observed between number of parenchyma cells and unsoluble carbohydrate content of culm in anthesis and maturity stages. On the other hand, there was significant negative correlation between carbohydrate remobilization and breaking resistance of third and forth internods. Principal component analysis classified plant characteristics to two groups. The first factor was named as lodgigng resistance factor and included 71.01 percent of total variation. The second factor with 19.74 percent of total variation was named as morphological lodging sensitivity factor. According to the results of this experiment, it seems that average diameter, thikness and weight/length of internode, have major roles in rice plant resistance to lodging.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Carbohydrate
  • Lodging
  • remobilization
  • rice
  • Sink strength index

1 . اله‌قلی‌پور م، محمدصالحی م ­ص و عبادی ع الف (1383) بررسی تنوع ژنتیکی و طبقه‌بندی ارقام مختلف برنج. علوم کشاورزی ایران. 35(4): 983-973.

2 . سعیدی م، مرادی ف و جلالی هنرمند س (1390) سهم فتوسنتز جاری سنبله و برگ­ها و انتقال مجدد قندهای محلول ساقه در شکل­گیری عملکرد دانه دو رقم گندم نان در شرایط تنش رطوبتی پس از گرده­افشانی. به­زراعی نهال و بذر. 2(27): 19-1.

 

3 . Amano T, Zhu Q, Wang Y, Inoue N and Tanaka H (1993) Case studies on highyields of paddy rice in Jiangsu Province, China. II. Analysis of charactersrelated to lodging. Journal of Crop Science. 62 (2): 275–281.

4 . Blum A, Sinmena J, Mayer G and Shpiler L )1994( Stem reserve mobilization supports wheat grain filling under heat stress. Australian Journal of Plant Physiology. 21: 771-781.

5 . Chuanren D, Bochu W, Pingqing W, Daohong W and Shaoxi C) 2004( Relationship between the minute structure and thelodging resistance of rice stems. Colloids and Surfaces B: Biointerfaces. (35): 155–158.

6 . Fallah A (2012) Silicon effect on lodging parameters of rice plants under hydroponic culture. International Journal of Agricultural Science. 2(7): 630-634.

7 . Hitaka N and Kobayashi H (1992) Studies on the lodging of rice plant. I. Preliminary studies in the impeded translocation in lodged stems. Crop Science Society of Japan. 3: 113-119.

8 . Hoshikawa K and Wang SB (1990) Studies on lodging in rice plant I: a general observation on lodged rice culms. Japan Journal of Crop Science. 59(4): 809-814.

9 . Ishimaru K, Kashiwaga T, Madoka Y, Hirotsu N, Togama E and Ookawa T (2008) New target for rice lodging resistance and its effect in a typhoon. Planta Journal. 227:601-609.

10 . Islam MS, Peng S, Visperas RM, Erful N, Bhuiya MSU and Julwquar AW (2007) Lodging related morphological trait of hybrid rice in a tropical irrigated ecosystem. Field Crops Research. 101: 240-248.

11 . Kashiwagi T and Ishimaru K (2004) Identification and functional analysis of a locus for improvement of lodging resistance in rice. Plant Physiology. 134(2): 676-683.

12 . Kashiwagi T, Sasaki H and Ishimaru K (2005) Factors responsible for decreasing sturdiness of the lower part in lodging of rice (Oryza sativa L.). Journal of Plant Production Science. 8(2): 166-172.

13 . Kashiwagi T, Togawa E and Horotsu N (2008) Improvement of lodging resistance with QTLs for Stem diameter in rice (Oryza sativa L.). Theoretical and Applied Genetics. 117(5): 749-757.

14 . Kono M and Takahashi J (1961) Studies on the relationship between breaking strength and chemical components of Paddy stem. Journal of Science of Soil and Manure, Japan. 32: 149-152. (In Japanese with English abstract).

15 . Matsu T, Kumazawa K, Ishii R, Ishihara K and Hirata H (1995) Science of the rice plant. Vol. 2. Physiology Food and Agriculture Policy Research Center. Tokyo. Japan.  220 pp.

16 . Ookawa T, Hobo T, Yano M, Murata K, Ando T, Miura H, Asano K, Ochiai Y, Ikeda M, Nishitani R, Ebitani T, Ozaki H, Angeles ER, Hirasawa T and Matsuoka M (2010) New approach for rice improvement using a pleiotropic QTL gene for lodging resistance and yield. Nature Communications1, Article number:132.

17 . Ookawa T, Inaue K, Matsuoka M, Ebitani T, Takarada T, Yamamoto T, Ueda T, Yokoyama T, Sugiyama C, Nakaba S, Funada R, Kato H, Kanekatsu M, Toyota K, Motobayashi T, Vazirzanjani M, Tojo S and Hirasawa T (2014) Increased lodging resistance in long-culm, low-lignin gh2 rice for improved feed and bioenergy production. Scientific Reports. 4: 65-67.

18 . SAS (2002) The SAS system for Windows. Release 9.0. SAS Inst., Cary, NC. US.

19 . Sheligl HQ (1986) Die verwertung orgngischer souren durch chlorella lincht. Planta Journal. 47-51. (With English abstract).

20 . SPSS (2007) The SPSS system for Windows. Release 16.0. SPSS Inc., an IBM Company Headquarters, USA.

21 . Tanaka K, Murata K, Yamazaki M, Onosato K, Miyao A and Hirochika H (2003) Three distinct rice cellulose synthase catalytic subunit genes required for cellulose synthesis in the secondary wall. Plant Physiology. 133: 73-83.

22 . Tavakoli M, Tavakoli H, Azizi MH and Haghayegh GH (2010) Comparison of mechanical properties between two varieties of rice straw. Advance Journal of Food Science and Technology. 2(1): 50-54.

23 . Wiangsamut B, Lafarge TA, Mendoza TC and Pasuquin EM (2013) Agronomic traits and yield components associated with broadcasted and transplanted high-yielding rice genotypes. Esci Journal of Crop Production. 2: 19-30.

24 . Wiersma DW, Opolinger ES and Guy SO (1986) Enviromental and cultivar effects on winter wheat response to ethephon plant growth regulator. Agronomy Journal. 78: 761-764.

25 . Yang J, Zhang J, Wang Z and Zhu Q (2001) Activities of starch hydtplytic enzymes and sucrose-phosphate synthase in the stems of rice subjected to water stress during grain filling. Journal of Experimental Botany. 52: 2169-2179.

26 . Zhang FZ, JIN ZX, Ma GH, Shang WN, Liu HY, Xu ML and Liu Y (2010) Relationship between lodging resistance and chemical contents in culms and sheaths of Japonica rice during grain filling.  Rice Science. 17(4): 311318.

27 . Zhou LH (2006) Effects of stem physiological properties onlodging resistance in hybrid rice. Journal of Henan Agricultural Science. (6):20-23.

28 . Zou DT, Qiu TQ, Zhao HW and Cui CH (1997) Correlation and pathanalysis on the lodging index and other characters in rice. Journal of Northeast Agricultural University. 28(2): 112–118.

29 . Zuber U, Winzeler H, Messmer M.M, Keller M, Keller B, Schmid JE and Stamp P (1999) Morphological traits associated with lodging resistance of spring wheat (Triticum aestivum L.). Journal of Agronomy of Crop Science. 182: 17-24.