ارزیابی کارایی مصرف نیتروژن در کشت مخلوط ذرت و سویا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه زراعت، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار، ایران

2 استادیار، گروه زراعت، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد، ایران.

چکیده

به‌منظور بررسی کارایی مصرف نیتروژن در کشت مخلوط ذرت و سویا، آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، در محدودۀ شهر بجنورد (خراسان شمالی) در سال 1391 اجرا شد. سطوح مختلف نیتروژن مصرفی به‌عنوان عامل اصلی در سه سطح (صفر (شاهد)، 50 درصد کمتر از توصیۀ کودی و معادل توصیۀ کودی) و نسبت اختلاط دو گیاه زراعی ذرت و سویا به‌عنوان عامل فرعی در پنج سطح (کشت خالص سویا، کشت خالص ذرت، 50 درصد ذرت + 50 درصد سویا، 33 درصد سویا + 66 درصد ذرت، 100 درصد ذرت + 25 درصد سویا) بودند. نتایج نشان داد که مقدار نیتروژن مصرفی و کشت مخلوط تأثیر معناداری بر عملکرد، کارایی مصرف نیتروژن و نسبت برابری زمین داشت و با افزایش مصرف نیتروژن این صفات ارتقا یافت. بیشترین عملکرد و کارایی مصرف نیتروژن در تیمار 50 درصد ذرت + 50 درصد سویا در شرایط مصرف 100 درصد توصیۀ کودی نیتروژن و کمترین کارایی مصرف نیتروژن در تک‌کشتی سویا مشاهده شد. در شرایط مصرف 100 درصد توصیۀ کودی کارایی جذب نیتروژن در تک‌کشتی ذرت 136 درصد بیشتر از تیمار شاهد بود. همچنین کارایی مصرف نیتروژن در مخلوط 50:50 ذرت و سویا در شرایط 100 درصد توصیۀ کودی نیتروژن 131، عملکرد اقتصادی 16 و نسبت برابری زمین 21 درصد بیشتر از تک‌کشتی (شاهد) بود. ازاین‌رو، کشت مخلوط ذرت و سویا می‌تواند به‌مقدار شایان توجهی کارایی مصرف نیتروژن را بهبود بخشد و از این طریق مصرف کودهای نیتروژنه را به حداقل رساند.
 
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of nitrogen use efficiency in intercropping of maize and soybean

نویسندگان [English]

  • Parastoo Pahlevanloo 1
  • Majid Rahimizadeh 2
  • Mohammad Reza Tookalloo 2
1 Former M.Sc. Student, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Sabzevar Branch, Islamic Azad University, Sabzevar, Iran
2 Assistant Professor, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Bojnourd Branch, Islamic Azad University, Bojnourd, Iran.
چکیده [English]

In order to investigation nitrogen use efficiency in intercropping of maize and soybean an experiment was conducted with split plot arrangement in a randomized complete block design with three replications in 2012 in Bojnourd (North Khorasan). Nitrogen fertilizer rate was as a main factor at three levels (control, 50 percent lower than recommended N rate, recommended N) and five mixing ratio treatments were (0:100, 50:50, 66:33, 100:0 and 100:25 corn and soybean) as subplots within the main plots. Results indicated that nitrogen and intercropping system had significant effect on yield and nitrogen use efficiency. Nitrogen fertilizer increased nitrogen use efficiency, economical yield and land equivalent ratio. The highest nitrogen use efficiency, economical yield and land equivalent ratio were obtained in mixture of 50:50 corn and soybean under nitrogen recommended rate that 131, 16 and 21 percent higher than sole cropping, respectively. Therefore, intercrops could be used for more efficient use of N on a per land area basis.
 
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fertilizer
  • Land equivalent ratio
  • nitrogen uptake
  • Resources utilization
  • Sustainable agriculture
 

1 . بهشتی ع، سلطانیان ب و صدرآبادی حقیقی ر (1389) بررسی اثر تراکم و نسبت‌های مختلف کشت بر عملکرد دانه و بیوماس در کشت مخلوط سورگوم دانه‌ای و لوبیا چیتی. پژوهش‌های زراعی ایران. 8(1): 176-167.

2 . پیرزاد ع، جوانشیر ع، آلیاری ه، مقدم م و شکیبا م (1381) رقابت در کشت‌های خالص و مخلوط ذرت و سویا به‌روش عکس عملکرد. علوم کشاورزی و منابع طبیعی. 9(3): 100-85.

3 . جوانشیر ع، دباغ محمدی نسب ع، حمیدی آ و قلی‌پور م (1379) اکولوژی کشت مخلوط (ترجمه). انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد. 222 ص.

4 . شبیری س س، حبیبی د، کاشانی ع، پاک‌نژاد ف، جعفری ح و لامعی ج (1390) ارزیابی عملکرد و کیفیت علوفه در کشت خالص و مخلوط ماشک گل‌خوشه‌ای و تریتیکاله. علوم زراعی ایران. 13(2): 281-269.

5 . کوچکی ع، نجیب‌نیا س و للـه‌گانی ب (1388) ارزیابی عملکرد زعفران (Crocus sativus) در کشت مخلوط با غلات، حبوبات و گیاهان دارویی. پژوهش‌های زراعی ایران. 7(1): 184-175.

6 . مظاهری د (1373) زراعت مخلوط. انتشارات دانشگاه تهران. 262 ص.

7 . موسویان ن، لرزاده ش، ابراهیم‌پور ف و چعب ع (1389) تأثیر نیتروژن و نسبت اختلاط بر عملکرد دانه و برخی ویژگی‌های مورفولوژیک ذرت و آفتابگردان در کشت مخلوط در شمال خوزستان. پژوهش‌های زراعی ایران. 8(4): 716-708.

8 . نبوی م و مظاهری د (1375) تأثیر سطوح مختلف کود نیتروژن در زراعت مخلوط ذرت و سویا. علوم کشاورزی ایران. 9(3): 467-455.   

9 . نورمحمدی ق، سیادت ع و کاشانی ع (1377) زراعت جلد اول (غلات). انتشارات دانشگاه شهید چمران اهواز. 446 ص.

 

10 . Adu-Gyamfi JJ, Katayama K, Devi G, Rao TP and Ito O (1996) Improvement of soil and fertilizer nitrogen use efficiency in sorghum/pigeon pea intercropping. In: Ito O., Katayama K., Johansen C., Kumar Rao J.V.D.K., Adu-Gyamfi J.J., Rego T.J (Eds.) Dynamics of Roots and Nitrogen in Cropping Systems of the Semi-arid Tropics. JIRCAS International Agriculture Series no. 3: 453-468.

11 . Barbieri PA, Echeverria HE and Sainz Rozas HR (2008) Nitrogen use efficiency in maize as affected by nitrogen available and row spacing. Agronomy Journal. 100: 1094-1100.

12 . Bedoussac L and Justes E (2010) The efficiency of a durum wheat-winter pea intercrop to improve yield and wheat grain protein concentration depends on N availability during early growth. Plant Soil. 330: 19-35.

13 . Carruthers K, Prithiviraj B, Fe Q, Cloutier D, Martin RC and Smith DL (2000) Intercropping corn with soybean, lupin and forages: yield component responses. European Journal of Agronomy. 12: 103-115.

14 . Chen X, Zhou J, Wang X, Blackmer AM and Zhang F (2004) Optimal rates of nitrogen fertilization for a winter wheat-corn cropping system in Northern China. Communications in Soil Science and Plant Analysis. 35: 583-597.

15 . Delogu G, Cattivelli L, Pecchioni N, Defalcis D, Maggiore T and Stanca AM (1998) Uptake and agronomic efficiency of nitrogen in winter barley and winter wheat. European Journal of Agronomy. 9: 11-20. 

16 . Ghosh PK, Mohanty M, Bandyopadhyay KK, Painuli DK and Misra AK (2006) Growth, competition, yields advantage and economics in soybean/pigeonpea intercropping system in semi-arid tropics of India II. Effect of nutrient management. Field Crops Research. 96: 90-97.

17 . Ghanbari-Bonjar A (2000) Intercropped wheat and faba bean as a low-input forage. Ph.D. Thesis. Wye College, University of London.

18 . Hauggaard-Nielsen H and Jensen ES (2001) Evaluating Pea and Barley cultivars for complementarity in intercropping at different levels of soil N availability. Field Crops Research. 72: 185-196.

19 . Mahler RL, Koehler FE and Lutcher LK (1994) Nitrogen source, timing of application and placement: Effects on winter wheat production. Agronomy Journal. 86: 637-642.

20 . Moll RH, Kamprath EJ and Jackson WA (1982) Analysis and interpretation of factors which contribute to efficiency of nitrogen utilization. Agronomy Journal. 74: 562-564.

21 . Montemuro F, Maiorana M, Ferri D and Convertini G (2006) Nitrogen indicators, uptake and utilization efficiency in a maize and barley rotation cropped at different levels and source of N fertilization. Field Crops Research. 99: 114-124.

22 . Mucheru-Muna M, Pypers P, Mugendi D, Kung’u J, Mugwe J, Merckx R and Vanlauwe B (2010) A staggered maizelegume intercrop arrangement robustly increases crop yields and economic returns in the highlands of Central Kenya. Field Crops Research. 115: 132-139.

23 . Osman AE and Osman AM (1982) Performance of mixtures of cereal and legume forage under Irrigation in the sudan.The Journal of Agricultural Science. 98: 17-22.

24 . Palu R, Kalu BA, Norman JC and Adedzwa DK (1988) N and P fertilizer use in soybean and maize mixture. Agronomy and Crop Science. 160: 132-140.

25 . Raun WR and Johnson GV (1991) Improving nitrogen use efficiency for cereal production. Agronomy  Journal. 91: 357-363.

26 . Szumigalski AR and Van Acker RC (2006) Nitrogen yield and land use efficiency in annual sole crops and intercrops. Agronomy Journal. 98: 1030-1040.

27 . Wahua TA (1983) Nutrient uptake by intercropped maize and bean and concept of nutrient supplementation index (NSI). Experimental Agriculture. 19: 263-275.

28 . West TD and Griffith DR (1992) Effect of strip-intercropping corn and soybean on yield and profit. Production Agriculture. 5: 107-110.

29 . Weil Ray R and Macfaden ME (1991) Fertility and weed stress effects on performance of maize and soybean intercrop. Agronomy Journal. 63: 717-721.

30 . Zhang F and Li L (2003) Using Competitive and Facilitative interactions in intercropping systems enhances crop productivity and nutrient-use efficiency. Plant and Soil. 248: 305-312.