اثر محلول‌پاشی روی بر تعدیل تنش کم‌آبی در مراحل مختلف رشد ارقام لوبیا در شرایط آب‌ و هوایی ایلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زراعت، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه زراعت، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 کارشناس‌ارشد، گروه زراعت، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

4 استادیار گروه اصلاح نباتات، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

5 دانشجوی دکتری، گروه باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران

چکیده

به‌منظور بررسی محلول‌پاشی عنصر روی در تعدیل تنش کم‌آبی و اثر آن بر عملکرد و اجزای عملکرد دانة لوبیا، آزمایشی به‌صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح پایة بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعة تحقیقاتی دانشگاه ایلام، در سال 1389 اجرا شد. عوامل مورد بررسی شامل تنش کم‌آبی به‌صورت قطع آبیاری در دو مرحلة گل‌دهی و غلاف‌بندی به همراه تیمار شاهد (بدون قطع آبیاری) به عنوان عامل اصلی، و محلول‌پاشی عنصر روی در سه غلظت صفر (شاهد)، ppm‌2000 و ppm‌4000 و دو رقم لوبیای ‘اختر’  و ‘درسا’ به عنوان عوامل فرعی بودند. نتایج نشان داد که تنش کم‌آبی عملکرد دانه را به‌طور معناداری کاهش داد و کمترین میزان عملکرد دانه (2597 کیلوگرم در هکتار) مربوط به تنش در مرحلة گل‌دهی بود. تیمار ppm4000 روی بیشترین میزان عملکرد دانه (6/3163 کیلوگرم در هکتار) را در مقایسه با سایر سطوح محلول‌پاشی تولید کرد و تیمار برتر از لحاظ عملکرد دانه توصیه می‌شود. از بین دو رقم مورد بررسی، رقم ‘درسا’ بیشترین میزان عملکرد دانه (4/3846 کیلوگرم در هکتار) را به خود اختصاص داد. نتایج تحقیق حاضر نشان می‌دهد مرحلة گل‌دهی حساس‌ترین مرحله از رشد گیاه لوبیا به تنش کم‌آبی است و استفاده از محلول‌پاشی روی راهکاری در تعدیل خسارت ناشی از تنش کم‌آبی توصیه می‌‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Improving tolerance to water deficit using Zn foliar spraying in two common bean cultivars

نویسندگان [English]

  • mehrshad Barary 1
  • sajad kordi 2
  • Lotf Ali Gerami 3
  • Ali Hatami 1
  • Ali Ashraf Mehrabi 4
  • Fardin Ghanbari 5
1 Assistant Professor, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Ilam, Ilam, Iran
2 Ph.D. Candidate, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Tabriz, Tabriz, Iran
3 MSc. Student, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Ilam, Ilam, Iran
4 Assistant Professor, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Ilam, Ilam, Iran
5 Ph.D. Candidate, Department of Horticulture, Faculty of Agriculture, Hamedan University, Hamedan, Iran
چکیده [English]

In order to investigate the impact of foliar Zn application in reducing the negative effects of water stress on bean growth and yield, a field experiment was carried out in the Research Field of Ilam University in 2011. The experiment was arranged in split factorial based on a randomized complete block design with three replications. The experimental factors were water stress including water withholding at flowering, water withholding at pod formation and control (full irrigation) as main plot, and the factorial of Zn application levels including; 0, 2000 and 4000 ppm and two bean cultivars including; Akhtar and Dorsa as sub-plots. Results showed that water stress significantly reduced grain yield and the lowest grain yield obtained from water stress at flowering stage. The highest (3163.6 kg/ha) grain yield achieved by Zn application with 4000 ppm concentration. There was a significant difference between cultivars in different treatments and in overall Dorsa with 3846.4 kg/ha produced the highest grain yield. According to the results the most sensitive stage of bean plants to water stress is flowering stage and Zn application with a concentration of at least 4000 ppm can improve plant tolerance to water deficit.

کلیدواژه‌ها [English]

  • water deficit stress
  • Yield components
  • Phaseolus vulgaris
  • Zinc
  • Keywords: grain yield

1 . بقایی ن (1377) بررسی سه رقم لوبیا چیتی به تنش خشکی. دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج. کرج. پایان­نامة کارشناسی ارشد.

2. بیگی م، ثواقبی غ و متشرع زاده ب (1391) بررسی کارایی روی در ارقام مختلف لوبیای چیتی. آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی). 26: 33-41.

3. شکاری ف (1380) بررسی صفات مرتبط با تحمل به خشکی در لوبیا. گزارش طرح پژوهشی پژوهشکدة فیزیولوژی و بیوتکنولوژی کشاورزی دانشگاه زنجان.

4. محمدی غ، قاسمی گلعذانی ک، جوانشیر ع و مقدم م (1385) تاثیر محدودیت آب بر عملکرد سه رقم نخود. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. 10(2): 109-119‌.

5. مرشدی ا (1379) بررسی اثر محلول­پاشی آهن و روی بر عملکرد و خواص کمی وکیفی و غنی­سازی دانه­های کلزا. دانشگاه تربیت مدرس تهران. تهران. پایان­نامة کارشناسی ارشد.

6. میرزایی ندوشن ح (1367) بررسی تنوع زنتیکی و جغرافیایی در کلکسیون لوبیاهای ایرانی و خارجی. دانشگاه تربیت مدرس تهران. تهران. پایان­نامة کارشناسی ارشد.

7. یخکشی س (1377) بررسی و تعیین همبستگی عملکرد و اجزای آن با بعضی از صفات مهم زراعی لوبیا یه روش تجزیه علیت. دانشگاه مازندران. مازندران. پایان­نامة کارشناسی ارشد.

8. یزدانی ف، دادی ا، اکبری غ و بهبهانی م (1386) تأثیر مقادیر پلیمر سوپرجاذب (Tarawat A200) و سطوح تنش خشکی بر عملکرد و اجزای عملکرد سویا (Glycine max L.). پژوهش و سازندگی در زراعت و باغبانی. 75: 168-174.

9. Ali AAG and Mowafy SAE (2003) Effect of different levels of potassium and phosphorus fertilizers with foliar application of zinc and boron on peanut in sandy soils. Zagazig Journal of Agricultural Research. 30: 335-358.

10. Alloway BJ (2003) Zinc in soil and crop nutrition. International Zinc Assocation, 114 p.

11. Chatzopoulos F, Fugit JF and Ouillous L (2000) Etu deocation function do different parameters dolabsption et alla desorption do sodium retitule. European Polymer. 36: 51-60.

12. El-Gizawy NKhB and Mehasen SAS (2009) Response of faba bean to bio, mineral phosphorus fertilizers and foliar application with zinc. World Appled Science. 6: 1359-1365.

13. Farhm MA, Rosas Jc, Mayek- Perez N, lopez-salinas E, costa-Gallegos JAA and Kelly Jd (2004) Breeding beans for resistance to terminal drought in the lowland tropics. Euphytica. 136(2): 223-232.

14. Gabal MR, Abdellah IM, Abed IA and Ei-Assioty FM (1985) Effect of Cu, Mn and Zn foliar application on common bean growth, flowering and seed yield. Acta Horticulturae 158: 307-319.

15. German C and Teran H (2006) Selection for drought resistance in dry bean landraces and cultivars. Crop Science. 46: 2111-2120.

16. Kisman A (2003) Effects of drought stress on growth and yield of soybean. Science. Philosofy. Term paper. Borgor Agriculture. Univ. (Institut Ppertanian Borgor).

17. Korir PC, Nyabundi JO and Kimurto PK (2006) Genotypic response common bean to moisture stress conditions in Kenya. Asian Journal of Plant Science. 5: 24-32.

18. Mendham NJ, Shipway PA and Scot RK (1981) The effects of delayed sowing and weather on growth, development and yield of winter oilseed rape (Brassica napus L.). Agricultural Science. 96: 389-416.

19. Mirvat EG, Mohamed MH and Tawfik MM (2006) Effect of phosphorus fertilizer and foliar spraying with zinc on growth, yield and quality of groundnut under reclaimed sandy soils. Applied Science Research. 2(8): 491-496.

20. Mouhouche B, Ruget F and Delecolle R (1998) Effects of water stress applied at different phonological phases on yield components of dwarf bean. Agronomie. 18(3): 197-207.

21. Munns R (2002) Comparative physiology of salt and water stress. Plant Cell and Environment. 25: 239 -250.

22. Nielsen DC and Nelson NO (1998) Black bean sensitivity to water stress at various growth stages. Crop Science. 38: 422-427.

23. Pandey N, Pathak GC and Sharma CP (2006) Zinc is critically required for pollen function and fertilization in lentil. Trace Elements in Medicine and Biology. 20: 89-96.

24. Prasad AS (1984) Discovery and importance of zinc in human nutrition. Feed Processing. 43: 2829-2834.

25. Rezaul Karim MD, Zhang YQ, Zhao RR, Chen XP, Zhang FS and Zou CQ (2012) Alleviation of drought stress in winter wheat by late foliar application of zinc, boron, and manganese. Plant Nutrition and Soil Science. 175: 142-151.

26. Rigoberto RS, Josue KS, Jorge Alberto AG, Carlos TL, Joaquın OC and Kelly JD (2004) Biomass distribution, maturity acceleration and yield in drought-stressed common bean cultivars. Field Crops Research. 85: 203-211.

27. Spaeth SC, Randall HC, Sinclair TR and Vendeland JS (1984) Stabillity of soybean (Glycine max L.) harvest index. Agronomy. 76: 482-486.

28. Teran H and Singh SP (2002) Comparison of sources and lines selected for drought resistance in common bean. Crop Science. 42(1): 64-70.

29. Vielemeyer HP, Fischer FD and Bergman W (1996) Untersuchungen uber den Einfluss der mikronahrstoffe eisrn und magan auf den Stickstoff-Stoffwechsel Landwirtschafticher Kuiturpflaznen.