ارزیابی کودهای شیمیایی، آلی و زیستی نیتروژن بر خصوصیات زراعی اکوتیپ‌های مختلف بزرک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه زراعت، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

2 دانشیار، گروه زراعت، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

چکیده

نظر به تأثیر مهم عنصر نیتروژن بر خصوصیات زراعی دانۀ روغنی بزرک، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایۀ بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعۀ تحقیقاتی دانشکدۀ کشاورزی دانشگاه شهرکرد در سال ١٣٩١ انجام گرفت. پنج تیمار مختلف کودی شامل اوره، آزومین، نیتروکسین، سوپرنیتروپلاس و شاهد (بدون نیتروژن) به‌عنوان فاکتور اول، و سه اکوتیپ مختلف بزرک ایرانی، فرانسوی و کانادایی به‌عنوان فاکتور دوم در این آزمایش بررسی شد. نتایج نشان داد که اکوتیپ‌ها و تیمارهای مختلف کودی اثر معناداری بر ارتفاع بوته، تعداد برگ، تعداد شاخۀ فرعی، تعداد کپسول‌، وزن خشک اندام هوایی در بوته و عملکرد دانه در متر مربع داشتند. بیشترین تعداد برگ، تعداد شاخۀ فرعی، تعداد کپسول در بوته و وزن اندام خشک اندام هوایی در بوته در اکوتیپ فرانسوی دیده شد، ولی در بقیۀ صفات، اکوتیپ ایرانی برتری داشت. صفات اندازه‌گیری‌شده در تیمار کود اوره عملکرد بیشتری را نسبت به بقیه نشان داد. واکنش گیاه بزرک به کود زیستی و آلی نیتروژن اگرچه نسبت به کود شیمیایی کمتر بود، نسبت به تیمار شاهد بدون کود به‌طور معنا‌داری برتری داشت. ازاین‌رو با توجه به خطرهای کمتر آلودگی زیست‌محیطی کودهای زیستی و آلی نسبت به شیمیایی، کاربرد این کودها برای کشت این گیاه توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of chemical, organic and biological nitrogen on agronomic traits of different linseed ecotypes

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Sadeghi 1
  • Ali Tadayyon 2
1 M.Sc. Student, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran.
2 Associate Professor, Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, Shahrekord University, Shahrekord, Iran
چکیده [English]

Due to importance of nitrogen on the agronomic traits of linseed oil, a factorial experiment was conducted in randomized complete block design with three replications at the field research station of Faculty of Agriculture at Shahrekord University in 2012. Five different treatments of fertilizer including urea, azomin, nitroxin, supernitroplus and control (without nitrogen) as the first factor and three ectotype of Iranian, French and Canadian linseed as second factor were evaluted. The results showed that, ecotypes and fertilizer treatments had significant effects on the plant height, leaf number, number of lateral branches, number of capsule, shoot dry weight per plant and grain yield per m2. The maximum leaf number, number of lateral branches, number of capsule and shoot dry weight per plant were observed in French ecotype, while for the other traits, Iranian ecotype had priority. The traits measured under the chemical nitrogen treatment (urea) was greater than other fertilizer treatment. Although the resonse of linseed to biological and organic nitrogen was lower than chemical nitrogen but it was significantly higher than control. Thus, application of biological and organic nitrogen, due to less environmental pollution, is reasonable compare to chemical fertilizer.

کلیدواژه‌ها [English]

  • biological fertilizer
  • Chemical Fertilizer
  • Ecotype
  • Linseed
  • Organic fertilizer
1 . احمدی م و بحرانی م ج (1388) تأثیر مقادیر مختلف نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد و میزان روغن دانۀ ارقام کنجد در منطقۀ بوشهر. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. 48: 123-131.

2. ایران­نژاد ح، پشتکوهی م، جوانمردی ز و امیری ر (1388) بررسی عملکرد ارقام کتان روغنی در منطقۀ ورامین. به‌زراعی کشاورزی. 11(2): 11-17.

3. پارسایى مهر ح، علیزاده ا و جعفرى حقیقى ب (1387) اثر کودهاى بیولوژیک ازتوباکتر و آزوسپریلیوم در کاهش میزان نیتروژن مصرفى و اثر متقابل آنها با استرپتوماسیس در زراعت پایدار گندم. 66 ص.

4. پیراسته­انوشه ه، امام ی و جمالی­رامین ف (1389) مقایسۀ اثر کودهای زیستی و شیمیایی بر رشد، عملکرد و درصد روغن آفتابگردان در سطوح مختلف تنش خشکی. بوم‌شناسی کشاورزی. 2(3): 492-501.

5. تاجیک خاوه م، اله­دادی ا، دانشیان ج و آرمند پیشه ا (1390) بررسی اثر کودهای بیولوژیک بر گره­زایی و رشد سویا تحت تنش کم‌آبی. بوم‌شناسی کشاورزی. 3(3): 337-346.

6. توحیدی مقدم ح، قوشچی رف، حمیدی ا و کسرایی پ (1386) تاثیر کاربرد کودهای بیولوژیک بر خصوصیات کمی و کیفی سویای رقم ویلیامز. دانش کشاورزی ایران. 4(2): 205-216.

7. خواجه‌پور م (1383) گیاهان صنعتی. مرکز نشر دانشگاه اصفهان. ص 564.

8. خواجه‌پور م (1386) زراعت گیاهان صنعتی. انتشارات دانشگاه صنعتی اصفهان.

9. خرم‌دل س، کوچکی ع ر، نصیری محلاتی م و قربانی ر (١٣٨٧) اثر کاربرد کودهای بیولوژیک بر شاخص‌های رشدی سیاهدانه (Nigella sativa L.). پژوهش‌های زراعی ایران. ٦(٢): ٢85-٢94.

10. شریفی عاشوری آبادی آ (1382) بررسی حاصلخیزی خاک در اکوسیستم‌های زراعی. پایان‌نامۀ دکترای زراعت. دانشگاه آزاد اسلامی زابل، واحد علوم و تحقیقات، ص 284.

11. رشدی م، رضادوست س، خلیلی­محله ج و حاج­حسنی­اصل ن (1388) تأثیر کودهای بیولوژیک بر عملکرد و اجزای عملکرد سه رقم آفتابگردان روغنی. علوم کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز. 3(10): 129-143.

12. سجادی­نیک ر، یدوی ع، بلوچی ح و فرجی ه (1390) مقایسۀ تأثیر کودهای شیمیایی، آلی و زیستی بر عملکرد کمی و کیفی کنجد. دانش کشاورزی و تولید پایدار. 21(2): 87-101.

13. شاکری ا، امینی­دهقی ا، طباطبایی ع و مدرس­ثانوی ع (1391) تأثیر کودهای شیمیایی و بیولوژیک بر عملکرد، اجزای عملکرد، درصد روغن و پروتئین ارقام کنجد. دانش کشاورزی و تولید پایدار. 22(1): 71-85.

14. عموآقایی ر و مستاجران ا (1386) همزیستی سیستم­های همیاری گیاه و باکتری جلد سوم. انتشارات دانشگاه اصفهان. 66 ص.

15. عموآقایی ر، مستاجران و و امتیازی گ (1382) تأثیر باکتری آزوسپریلیوم بر برخی از شاخص­های رشد و عملکرد سه رقم گندم. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. 14(2): 127-139.

16. فلاحی ج، کوچکی ع و رضوانی­مقدم پ (1388) بررسی تأثیر کودهای بیولوژیک بر عملکرد کمی و کیفی گیاه دارویی بابونۀ آلمانی. پژوهش­های زراعی ایران. 7(1): 127-135.

17. کوچکی ع، تبریزی ل و قربانی ر (1387) ارزیابی اثر کودهای بیولوژیکی بر ویژگی‌های رشد، عملکرد و خصوصیات کیفی گیاه دارویی زوفا (Hyssopus officinlis). پژوهش‌های زراعی ایران. 6(1): 127-137.

18. ولدآبادی ع، یوسفی ف و شیرانی‌راد ا ح (1389) تأثیر قطع آبیاری و سطوح مختلف نیتروژن بر برخی از صفات زراعی گیاه دارویی کرچک. زراعت و اصلاح نباتات. 6(1): 99-110.

19 . Ahmadzade A (1977) Definition of the best drought tolerant in corn selective lines. Agricultural Science. 69: 210-224.

20 . Ankumah RO, Khan V Mwarnba K and Kpomblekou K (2003) The influence of source and timing of nitrogen fertilizers on yield and nitrogen use efficiency of four sweet potato cultivars. Agriculture Ecosystems and Evironment. 100: 201-207.

21 . Baltes J (1975) Gewinnung and Verarbeitung Von Nahrungsfetten. Lebensmitteunt ersuchungen, Paul. Parely Verleg Bd. 17.

22 . Berry EM and Hirsch J (1989) Does dictary linolenic acid influence blood pressure?. American Journal of Clinical Pathology. 44: 336-400.

23 . Biswas B, Singh R and Mukhopadhyay ASN (2008) Use of nitrogen-fixing bacteria as biofertilizer for non-legumes: prospects and challenges. Applied Microbiology and Biotechnology. 80: 199-209.

24 . Bullock DG, Nielsen RL and Nyquist WE (1988) A growth analysis comparison of corn grown in conventional and equidistant plant spacing. Crop Science. 28: 254-258.

25 . Cunnane SC, Gangali S, Menard C, Lied AC, Hamadeh MJ, Wolerer TM and Jenkins TM (1998) High &- Linolenic acid Flaxseed. Some nutritional properties in humans. British Journal of Nutrtion. 69: 443-534.

26 . Eid RA, Abo-Sedera SA and Attia M (2006) Influence of nitrogen fixing bacteria incorporation with organic and/or inorganic nitrogen fertilizers on growth, flower yield and chemical composition of Celosia argenta. . World Journal of Agricultural Sciences. 2(4): 450-458.

27 . Ghost BC and Bhat R (1998) Environmental hazards of nitrogen loading in wetland rice fields. Environmental Pollution. 102: 123-126.

28 . Ghosh DC and Mohiuddin M (2000) Response of summer sesame (Sesamum indicum) to biofertilizer and growth regulator. Agricultural Science. 20(2): 90-92.

29 . Hopkins WG and Huner NP (2004) Introduction to Plant Physiology (3rd Ed.). John Wiely and Sons Inc. New York, 560 p.

30 . Hao X, Chang C and Travis GJ (2005) Short communication: effect of long-term cattle manure application on relations between nitrogen and oil content in canola seed. Journal of Plant Nutrition 167: 214–215.

31 . http://www.hb-zarin.com (Accessed March 2012).

32 . Kumar B, Pandey P and Maheshwari DK (2009) Reduction in dose of chemical fertilizers and growth enhancement of sesame (Sesamum indicum L.) with application of rhizospheric competent Pseudomonas aeruginosa LES4. European Journal of Soil Biology. 45: 334-340.

33 . Malik MA, Farrukh Saleem M, Cheema MA and Ahmed S (2003) Influence of different nitrogen levels on productivity of sesame (Sesamum indicum L.) under varying planting patterns. International Journal of Agriculture and Biology. 4: 490-492.

34 . Morris D (2005) Flax a health and nutrition primer. Flax Council of Canada. Available at http: www.flax council. ca/English/index. php primer & nutrition (Accessed February 2008).

35 . Omidbeigi R, Tabatabaei FM and Akbari T (2001) Effect of N-fertilizer and irrigation on the productivity of linseed. Iranian Journal of Agricultural Sciences. 32: 53-64.

36 . Oomah BD (2001) Flaxseed as a functional food source. Journal of Agricultural Science. 81: 889-894.

37 . Piromyou P, Buranabanyat B, Tantasawat P, Tittabutr P, Boonkerd N and Teaumroong N (2011) Effect of plant growth promoting rhizobacteria (PGPR) inoculation on microbial community structure in rhizosphere of forage corn cultivated in Thailand. European Journal of Soil Biology. 47: 44-54.

38 . Sharm AK (2003) Biofertilizers for sustainable agriculture. Agrobios, India.

39 . Sharma RS and Kewat MC (1996) Response of sesame to nitrogen. Field Crop Abstract. 49(10): 978-990.

40 . Skiner FA, Boddey RM and Ferninik F (1987) Nitrogen fixation with non legumes. Kluwer Academic Publishers, Netherlands.pp.

41 . Suliman R and Bajwa R  (2010) Appraisal of two Pseudomonas species as a biofertilizer for sunflower (Helianthus annuus L.). International Journal of Biology and Biotechnol. 7(1, 2): 49 - 52.

42 . Tadesse T, Singh H and Weyessa B (2009) Correlation and Path Coefficient Analysis among Seed Yield Traitsand Oil Content in Ethiopian Linseed Germplasm. International Journal of Sustainable Crop Production. 4: 8-16.

43 . Tilak KVBR., Ranganayaki N, Pal KK, De R, Saxena AK, Shekhar Nautiyal C, Shilipi Mittal, Tripathi AK and Johri BN (2005) Diversity of plant growth and soil health supporting bacteria. Current Science. 89: 136-150.

44 . Thompson LU, Rickard SE, Orcheson LJ and Seidl M. M (1996) Flaxseed and its liganan and components mamary tumor growth at a rate stage of carcinogenesis. Carcinogenesis. 17: 1373-1376.

45 . Yasari E and Patwardhan M (2007) Effects of Azotobacter and Azospirillum Inoculants and Chemical Fertilizers on Growth and Productivity of Canola (Brassica napus L.). Asian Journal of Plant Sciences. 6(1): 77-82.

46 . Zaidi SFA (2003) Inoculation with Bradyrhizobium japonicum and fluorescent Pseudomonas to control Rhizoctonia solani in soybean [Glycine max (L) Merr]. Annals of Agricultural Research. 24: 151-153.