ارزیابی صفات مورفوفیزیولوژی رقم های جو زراعی و وحشی در وضعیت تنش کم‌آبیاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران.

2 دانشیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران

3 استادیار گروه فیزیولوژی، پژوهشکدۀ بیوتکنولوژی کشاورزی ایران

4 استادیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران.

5 استادیار، بخش تحقیقات غلات، مؤسسۀ اصلاح و تهیۀ نهال و بذر، کرج – ایران.

6 دانشجوی کارشناسی ارشد بیوتکنولوژی، پژوهشکدۀ بیوتکنولوژی کشاورزی ایران.

چکیده

به‌منظور بررسی واکنش رقم­های مختلف جو به خشکی، آزمایشی با دو نمونۀ وحشی و چهار رقم زراعی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در وضعیت گلخانه در مرحلۀ رویشی گیاه اجرا شد. در این تحقیق، ارقام جو به‌عنوان عامل اول، و تیمار آبیاری در سه سطح آبیاری 70، 30 و 10 درصد ظرفیت نگهداری آب خاک به‌عنوان عامل دوم منظور شدند. تجزیۀ واریانس داده­ها نشان داد که اثر تنش خشکی و ژنوتیپ بر خصوصیات مورفولوژی مانند تعداد پنجه، ارتفاع بوته، تعداد برگ در بوته، سطح برگ و برخی خصوصیات فیزیولوژیک شامل درصد مادۀ خشک، محتوای نسبی آب برگ، میزان سبزینگی برگ، پتانسیل اسمزی، تنظیم اسمزی، هدایت روزنه­ای و دمای کانوپی معنا­دار بود. بین محتوای نسبی آب برگ و دو صفت درصد مادۀ خشک و پتانسیل اسمزی، همبستگی مثبت و معنا­داری مشاهده شد. در تجزیۀ علیت، پتانسیل اسمزی بیشترین اثر مستقیم را بر درصد مادۀ خشک گیاه داشت. از بین ارقام زراعی، رقم موروکو؛ و از بین جوهای اسپانتانئوم، نمونۀ 41-1/check S09 در مقایسه با دیگر ژنوتیپ­ها نسبت به تنش­های اعمال‌شده حساسیت بیشتری از خود نشان دادند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Assessment of morpho-physiological characteristics in common and wild barley cultivars under dehydration condition

نویسندگان [English]

  • Reyhaneh Pishkam Rad 1
  • Ali Izadi Darbandi 2
  • Maryam Shahbazi 3
  • Mehdi Fazel Najaf-Abadi 4
  • Hamid Reza Nikkhah 5
  • Raha Abedini 6
  • Morteza Barati 1
1 Graduate M.Sc. Student, Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Aburaihan, University of Tehran, Pakdasht, Iran
2 Associate Professor, Department of Agronomy and Crop Breeding, College of Aburaihan, University of Tehran, Pakdasht, Iran
3 Assistant Professor, Department of Physiology, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran, Karaj, Iran
4 Assistant Professor, Department of Agronomy and Crop Breeding, College of Aburaihan, University of Tehran, Pakdasht, Iran
5 Assistant Professor, Department of Cereal Research, Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, Iran
6 M.Sc. Student of Biotechnology, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran, Karaj, Iran
چکیده [English]

In order to study the reaction of barley genotypes to drought, an experiment was conducted in a factorial
design based on CRD for two wild ecotypes and four crop genotypes of barley in greenhouse. In this
study, the barley genotypes and wild ecotypes as the first factor and irrigation treatment with three levels
include 70 percent of water holding capacity of soil, 30 and 10 percent as the second factor were
considered as treatments. Analysis of growth and other morphological characteristics such as tillers, plant
height and leaf number and leaf area per plant and some physiological characteristics including the
relative water content, leaf chlorophyll content, osmotic potential, osmotic adjustment, stomatal
conductance, canopy temperature in each three treatments were measured. Analysis of variance showed
that the effect of drought on all traits and differences between genotypes were significant. Results of
correlation revealed that there is a significant and direct relationship between relative water content with
osmotic potential and percentage of dried material. Path analysis identified that osmotic potential had the
most direct effect on died material. The 41-1 and Morocco genotypes showed greater sensitivity than
other genotypes to the applied stress.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Drought
  • Growth
  • H. Spontaneum
  • morphology
  • Water potential
1 . آمار­نامه محصولات کشاورزی و دامی. جلد اول (1390) معاونت برنامه­ریزی و اقتصادی. دفتر آمار و فناوری اطلاعات. http://www.maj.ir

2 . باقری ل (1380) بررسیاثرتنشخشکیبرجوانه­زنیوبرخیجنبه­هایمورفولوژیکیعملکردومقدارروغندانه دورقمکلزایدوصفرپاییزه.پایان­نامهکارشناسیارشد.دانشگاهتربیتمعلم.

3 . زهراوی م (1388) ارزیابی ژنوتیپ­های جو اسپانتانئوم (Hordeum spontaneum) از نظر شاخص­های تحمل به خشکی. به­نژادی نهال و بذر (نهال و بذر). 25-1(4): 533-549.

4 . سرمدنیا غ. و کوچکی ع (1373) فیزیولوژی گیاهان زراعی. انتشارات آستان قدس رضوی.

5 . طویلی ع­ (1378) بررسی مقاومت به خشکی در سه گونه Agropyron desertorum , Stipa barbata, Agropyron cristatum . پایان­نامه کارشناسی ارشد مرتعداری. دانشکده منابع طبیعی. دانشگاه تهران.

6 . نیک­خواه ح.، یوسفی ا. مرتضویان س. م. و آرزمجو م (1386) تجزیه پایداری عملکرد ژنوتیپ­های جو (.Hordeum vulgare L) با استفاده از الگوی تجزیه اثرات اصلی جمع­پذیر و اثرات متقابل ضرب­پذیر (AMMI). علوم زراعی ایران. 9 (1 (پیاپی 33)): 1-13.

 

7 . Amiri Fahliani RA (2005) Evalution of three physiological traits for selecting drought resistant wheat genotypes. Agricultural Science and Technology. 7: 81-87.

8 . Atteya AM (2003) Alteration of water relations and yield of corn genotypes in response to drought stress. Bulg. Plant Physiology. 29: 63-76

9 . Bian S and Jiang Y (2009) Reactive oxygen species, antioxidant enzyme activities and gene expression patterns in leaves and roots of Kentucky bluegrass in response to drought stress and recovery. Scientia Horticulturae. 120: 264-270.

10 . Chassemi F, Jakeman AJ and Nix MA (1995) Salinisation of land and water resourses. University of New South Wales Press LTD.

11 . Dugagan BL, Domitruk DR and Fowler DB (2000) Yield components variation in winter wheat grown under drought stress. Plant Science. 80(4): 739-745.

12 . Fang-gong G, Li-ping B, Yin-yan LU and Guang-sheng Z (2006) Effects of water Stress on the protective enzyme activities and lipid Peroxidation in roots and leaves of summer maize. Agricultural sciences in China 5(4): 101-105.

13 . Guo P, Baum M, Grando S, Ceccarelli S, Bai G, Li R, Korff MV, Varshney RK, Graner, A and Valkoun J (2009) Differentially expressed genes between drought-tolerant and drought-sensitive barley genotypes in response to drought stress during the reproductive stage. Experimental Botany. 60(12): 3531-3544.  

14 . Hosseini Salekdeh GR, Mattew M and John B (2009) Conceptual framework for drought phenotyping during molecular breeding. Trends in Plant Science. 14: 1360-1385.

15 . Jalal A, Wahid A, Farooq M, Al-Juburi H, Somasundaram R and Pannerselvam R (2009) Drought stress in plants: A review on morphological characteristics and pigments composition. Inter. Agriculture and Biology. 11:100-105.

16 . Khakwani AA (2011) Drought tolerance screening of wheat varieties by inducing water stress conditions. Songklanakarin Journal of  Science and Technology. 33: 135-142.

17 . Khan MH and Panda SK (2008) Alterations in root lipid peroxidation and antioxidative responses in two rice cultivars under NaCl-salinity stress, Acta Physiologie Plantarum 30: 81-89.

18 . Kramer PJ and Boyer JS (1995) Water relations of plants and soils. Academic Press, San Diego, CA, pp. 489.

19 . Mahajan S and Tuteja N (2005) Cold, sallinity and drought stresses: An overview. Archives of Biochemistry and Biophysics. 444: 139-158.

20 . Pana H, Patterson WH and Poulos TL (1992) the homologous tryptophan critical for cytochrome c peroxidase function is not essential for ascorbate peroxidase activity. Biological Inorganic Chemistry.1: 61-66.

21 . Peterson L, Ostergard H and Giese H (1994) Genetic diversity among wild and cultivated barley as revealed by RFLP. Theoretical and Applied Genetics. 89: 676-681.

22 . Pettygrove GS, Wick CM, Williams JF, Scardaci SC, Brandon DM and Hill JE (1994) Monitoring rice nitrogen status with a chlorophyll meter. Agronomy Fact Sheet 1994-3. Department of Agronomy and Range Science, University of California, Davis.

23 . Richards RA (2004) Physiological traits used in the breeding of new cultivars for water scarce environments. In "New directions for a diverse planet". Proceedings of the 4th International Crop Sciences Congress. 26 Sep. to 1 Oct. 2004. Brisbane, Australia. [Online] http://www.cropscuence.org.

24 . Rodriguez-Maribona B, Tenorio JL and Ayerve L (1992) Correlation between yield and osmotic adjustment of peas (Pisum sativum L.) under drought stress. Field Crop Res. 29: 15-22.

25 . Turpeinen T, Kulmala J and Nevo E (1999) Genome size variation in Hordeum spontaneum populations. Genome. 42: 1094-1099.

26 . Zeid IS (2006) Response of alfalfa to putrescine treatment under drought stress. Biologia Plantrum. 50: 635-640.