واکنش ژنوتیپ‌های گندم نان با عادت‌های گلدهی مختلف به تاریخ کاشت در اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی پژوهش، بخش تحقیقات نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، اصفهان - ایران

2 استادیار، بخش تحقیقات نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، اصفهان - ایران

3 مربی پژوهش، مدیریت زراعت، سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان، اصفهان- ایران

4 مربی پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، اصفهان - ایران.

5 دانشیار بخش تحقیقات غلات، مؤسسۀ تحقیقات اصلاح و تهیۀ نهال و بذر، کرج - ایران

6 دانشیار گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت-ایران

چکیده

به‌منظور ارزیابی تأثیر تاریخ‌های کاشت­ مختلف بر عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ­های گندم با عادت‌های گلدهی زمستانه، بینابین و بهاره، پژوهشی دوساله (1386-88) با استفاده از آزمایش کرت­های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات کشاورزی کبوترآباد اصفهان اجرا شد. سه تاریخ کاشت 20 مهر، و 10 و 30 آبان، عامل اصلی؛ و 15 ژنوتیپ گندم، عامل فرعی را تشکیل دادند. میانگین عملکرد دانه در تاریخ‌های کاشت­ اول تا سوم به‌ترتیب 8495، 9156 و 6749 کیلوگرم در هکتار بود. در هر سه تاریخ کاشت، بیشترین و کمترین میانگین عملکرد دانه به‌ترتیب به گروه‌های بهاره و زمستانه تعلق داشت و صرف‌نظر از تاریخ کاشت، گروه ژنوتیپ‌های زمستانه، بینابین و بهاره، به‌ترتیب میانگین عملکرد 7519، 8267 و 8614 کیلوگرم در هکتار داشتند. در تاریخ کاشت 10 آبان، پنج ژنوتیپ بهارۀ M-81-13، بهار، پیشتاز، کویر و مرودشت، و رقم بینابین الوند به‌ترتیب با عملکرد دانۀ 10433، 10146، 10040، 9843، 9822 و 9813 کیلوگرم در هکتار برتر از ژنوتیپ­های دیگر بودند و برای کشت در مناطق معتدل استان می‌توان آنها را توصیه کرد. کاهش تعداد سنبلۀ بارور و وزن هزاردانه، مهم‌ترین اجزای عملکرد در واکنش به تأخیر کاشت بودند. براساس نتایج به­دست‌آمده، 10 آبان تاریخ کاشت بهینه در منطقه توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Response of bread wheat genotypes with different flowering habits to sowing date in Isfahan

نویسندگان [English]

  • Davood Afiuni 1
  • Amir Houshang Jalali 2
  • Reza Khakpour 3
  • Leili Safaei 4
  • Tohid Najafi-Mirak 5
  • Gholamali Akbari 6
1 Instructor, Department of Seed and Plant Improvement, Agricultural and Natural Resources Research Center of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Assistant Professor, Department of Seed and Plant Improvement, Agricultural and Natural Resources Research Center of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Instructor, Department of Agronomy, Isfahan Agricultural Organization, Isfahan, Iran
4 Instructor, Department of Natural Resources, Agricultural and Natural Resources Research Center of Isfahan, Isfahan, Iran
5 Associate Professor, Cereal Department, Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, Iran
6 Associate Professor, Department of Agronomy and Crop Breeding, University of Tehran, Aburaihan Campus, Pakdasht, Iran
چکیده [English]

In order to assess the impact of different sowing dates on yield and yield components of wheat genotypes
with different growth habits, a two years study (2007-2009) using a split plot in randomized complete
block design with three replications was conducted in Kabootarabad Agricultural Research Station of
Isfahan. Three sowing dates of 12 Oct., 1 Nov., and 21 Nov. were main plots and 15 genotypes of wheat
were subplots. The average grain yield in three planting dates was 8495, 9156 and 6749 kg ha-1,
respectively. At all planting dates, the maximum and minimum grain yield belonged to spring and winter
types and the grain yield of winter, facultative and spring groups were 7519, 8267 and 8614 kg ha-1,
respectively. At 1 Nov. five spring genotypes M-81-13, Bahar, Pishtaz, Kavir and Marvdasht and
facultative cultivar Alvand produced the highest grain yield by an average of 10433, 10146, 10040, 9843,
9822 and 9813 kg/ha and therefore can be recommended for planting in temperate regions of the
province. Spikes per m2 and grain weight were the most important yield components that were reduced in
response to late planting. Based on the results, 1 Nov. can be recommended as the best planting date for
the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • grain yield and components
  • growth habit
  • Sowing date
  • Wheat
  • 1000 Kernel weight
1 . افیونی د (1386) تأثیر تاریخ کاشت و میزان‌های مختلف بذر بر عملکرد دانه و خصوصیات زراعی ارقام گندم نان. علوم کشاورزی. 13(3): 666-657.

2 . آمارنامه کشاورزی (1389) جلد اول: محصولات زراعی. معاونت برنامه­ریزی و اقتصادی، دفتر آمار و فناوری اطلاعات وزارت جهاد کشاورزی.136 ص.

3 . جعفرنژاد ا (1388) تعیین مناسب‌ترین تاریخ کاشت برای ارقام گندم نان دارای تیپ‌های رشد متفاوت در نیشابور. به­زراعی نهال و بذر. 25(2): 135-117.

4 . روستایی م (1376) تحمل ارقام زمستانه گندم به تنش سرما و ارتباط آن با صفات مرفوفیزیولوژیک. دانشگاه تبریز. تبریز. رساله کارشناسی ارشد.

5 . سعیدی ع.، اکبری ع.، بختیار ف. ، مهرور م. ر. و ناطق ز (1384) مشخصات ارقام گندم نان، گندم دوروم، جو، تریتیکاله و چاودار معرفی شده توسط بخش غلات (1382-1309). نشر آموزش کشاورزی. 103 ص.

6 . عیوضی ع.، جوانی م. و رضایی م (1390) اثر تاریخ کاشت بر تحمل به تنش سرما در ژنوتیپ های گندم با تیپ رشد پاییزه، بهاره و بینابین. تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی. 2(1): 18-1.

7 . فتحی ق.، سیادت ن.، روزبه ع. ، ابدالی مشهدی ر. و ابراهیم پور ف (1380) اثر تاریخ کاشت و میزان بذر بر اجزای عملکرد و عملکرد دانه گندم رقم دنا در شرایط آب و هوایی یاسوج. علوم کشاورزی و منابع طبیعی. 8(3): 77-65.

8 . ممتازی ف.، امام ی. و کریمیان ن (1384) ویژگی‌های فیزیولوژیک و عملکرد دانه گندم زمستانه در پاسخ به تراکم بوته و تاریخ کاشت. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی. 3: 159-143.

9 . نجفیان گ.، جلال کمالی م. ر. و عظیمیان ج (1387) مشخصات افتراقی ارقام تجاری و لاینهای امیدبخش گندم کشت شده در ایران. نشر آموزش کشاورزی. 203 ص.

 

10 . Acevedo EP, Silva P and Silva H (2002) Wheat growth and physiology. In: Curtis BC, Rajaram S and Gomez Macpherson H. Bread wheat, improvement and production. Food and Agriculture Organization of United Nation. Rome p: 39-90.

11 . Blue EN, Mason SE and Sander DH (1990) Influence of planting date, seeding rate and phosphorus rate on wheat yield. Agronomy 22: 762-768.

12 . Bushuk W (1998) Wheat breading for end product use. Euphytica. 100: 137-145.

13 . Chu  C J, Weiner J, Maestre  F T, Wang YS, Morris C, Xiao S, Yuan JL, Du JZ and Wang G (2010) Effects of positive interactions, size symmetry of competition and abiotic stress on self-thinning in simulated plant populations. Annals of Botany. 106: 647-652.

14 . Coventry DR, Reeves TG, Brooke HD and Cann K (1993) Influence of genotype, sowing date and seeding rate on wheat development and yield. Australian Journal of Experimental Agriculture. 33: 751-757.

15 . Destro D, Miglioranza E, Arias CAA, Vendrame JM and Vieira de Almeida C (2001) Main stem and tiller contribution to wheat cultivars yield under different irrigation regimes. Brazilian Archives of Biology and Technology 44: 325-330.

16 . Dubcovsky J and Dvorak J (2007) Genome plasticity, a key factor in the success of polyploid wheat under domestication. Science. 316: 18-24.

17 . Entz MI and Fowler DB (1991) Agronomic performance of winter versus spring wheat. Agronomy. 83: 527-532.

18 . Hanson B (2001) Planting rate influence on yield and agronomic traits of hard red spring wheat in northeastern North Dakota. Langdon Res. Ext. Center NDSU Agriculture. Report I. 9: 28-42.

19 . Kelley K (2001) Planting date and foliar fungicide effects on yield components and grain traits of winter wheat. Agronomy. 93: 380-389.

20 . Kirby EJ (1969) The effect of sowing date and plant density on barley. Annals Applied Biology. 63: 513-521.

21 . Ortiz-Monasterio JI, Dhillon SS and Fischer RA (1994) Date of sowing effects on grain yield and yield components of irrigated spring wheat cultivars and relationships with radiation and temperature in Ludhiana, India. Field Crop Research. 37: 169-184.

22 . Ryan GR (1991) Effects of climate change on plant respiration. Ecological Applications. 1: 157-167.

23 . SAS Institute (2007) SAS Onlinedoc 9.1.3 SAS. Inst., Cary, NC. Available at http://support. Sas.com/onlinedoc./913/docMainpage. JPS (verified 19 June 2007).

24 . Sharma SK, Sardana V and Randhaw AS (2000) Effect of time of sowing and levels of NPK fertilizer on the grain yield and yellow berry incidence in durum wheat. Field Crop Abstract. 53: 925.

25 . Slafer GA and Andrade FH (1993) Physiological attributes related to the generation of grain yield in bread wheat cultivars released at different eras. Field Crop Research. 31: 351-367.

26 . Slafer GA and Rawson HM (1994) Sensitivity of wheat phasic development to major environmental factor: a re-examination of some assumptions made by physiologists and modelers. Australian Journal of Plant Physiology 21: 393-426.

27 . Thirty DE, Sears RG, Shroyer JP and Paulsen GM (2002) Planting date effects on tiller development and productivity of wheat. Kansas State University. Pp. 149-170.