نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• یوسف نصیری

گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

چکیده

هدف: گشنیز (Coriandrum sativum L.) گیاهی یک‌ساله و دارویی از تیره چتریان می‌باشد. دانه این گیاه حاوی اسانس است و در صنایع آرایشی، بهداشتی، غذایی و دارویی کاربرد دارد. هدف این پژوهش بررسی اثرات کنترل علف‌های هرز و کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله بر عملکرد و تولید اسانس گشنیز بود.

روش پژوهش: این آزمایش به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مشگین شهر در سال 1397 انجام شد. کرت‌های اصلی شامل کنترل علف‌های هرز (وجین و عدم وجین) و فاکتور فرعی سیستم کشت شامل کشت خالص گشنیز و شنبلیله و پنج تیمار کشت مخلوط با فواصل مختلف بذر شنبلیله (5/7، 10، 5/12، 15 و 5/17 سانتی‌متر) بود.

یافته‌ها: کنترل علف‌های هرز به‌طور معنی‌داری اکثر صفات در گشنیز را بهبود بخشید. سیستم کشت به‌طور معنی‌داری بر تمام صفات به‌جز ارتفاع بوته، تعداد ساقه‌های فرعی و عملکرد اسانس تأثیر گذاشت. اثرمتقابل کنترل علف‌های هرز و کشت مخلوط برای ارتفاع بوته، تعداد چتر در بوته و عملکرد دانه معنی‌دار بود. بیشترین درصد اسانس در تیمارهای کشت مخلوط 5/17 و ۱۵ سانتی‌متر مشاهده شد. تعداد دانه در هر چتر در تمام سیستم‌های کشت مخلوط افزایش یافت، و بیشترین عملکرد بیولوژیکی متعلق به کشت خالص گشنیز بود. بیشترین وزن هزاردانه در تیمار کشت مخلوط 5/7 سانتی‌متر و بالاترین شاخص برداشت دانه در تیمارهای کشت مخلوط 5/17، 15 و 5/12 سانتی‌متر مشاهده شد. بیشترین تعداد چتر (1/11 چتر دربوته) در مخلوط ۱۰ سانتی‌متر در شرایط کنترل علف‌های هرز به‌دست آمد. بالاترین عملکرد دانه (7/660 کیلوگرم در هکتار) از کشت خالص گشنیز وجین شده به‌دست آمد. نسبت برابری زمین (LER) برای همه تیمارهای کشت مخلوط بیشتر از یک بود که برتری کشت مخلوط نسبت به کشت خالص را تأیید می‌کند. بالاترین مقادیر LER در تیمارهای کشت مخلوط 5/7 سانتی‌متر و 10 سانتی‌متر در هردو شرایط وجین و بدون وجین مشاهده شد.

نتیجه‌گیری: کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله، به‌ویژه در فواصل متراکم‌تر شنبلیله، در مقایسه با کشت خالص آن یک استراتژی مؤثر است. این سیستم از طریق سرکوب مؤثر علف‌های هرز و استفاده کارآمدتر از منابع زمین منجر به بهبود عملکرد کیفی گشنیز در برخی از تیمارهای کشت مخلوط و بهبود اجزای عملکرد شد. به‌طورکلی، ترکیب کشت مخلوط با کنترل علف‌های هرز یک روش پایدار برای کاهش خسارت علف‌های هرز و افزایش بهره‌وری و کیفیت در کشت گشنیز است.

کلید واژه‌ها: اجزای عملکرد، اسانس، تراکم کاشت، مدیریت علف هرز، نسبت برابری زمین

کلیدواژه‌ها

• اسانس
• تراکم کاشت
• کشت مخلوط
• مدیریت علف هرز و نسبت برابری زمین

عنوان مقاله [English]

Coriander and Fenugreek Intercropping and Weed Management: a Strategy for Enhancing Quantitative and Qualitative Yield of Coriander

نویسنده [English]

• Yousef Nasiri

Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, University of Maragheh, Maragheh, Iran

چکیده [English]

Objective: Coriander (Coriandrum sativum L.) is an annual medicinal plant belonging to the Apiaceae family. The seeds of this plant contain essential oil which is used in various cosmetic, hygiene, food, and pharmaceutical industries. This study was aimed to investigate the effects of weed control and intercropping of coriander with fenugreek on coriander yield and essential oil production.



Methods: The experiment was conducted in a split-plot design based on a randomized complete block design (RCBD) with three replicates at the Meshgin-Shahr Agricultural and Natural Resources Research Station in 2018. The main plots were comprised weed control (weeded vs. unweeded). The sub-factor was the cropping system, which included sole crops of coriander and fenugreek, and five intercropping treatments with different fenugreek seed spacings (7.5, 10, 12.5, 15, and 17.5 cm).

Results: Weed control significantly improved most measured traits in coriander, except for harvest index. The cropping system also significantly affected all coriander traits except plant height, number of secondary branches, and essential oil yield. The interaction between weed control and intercropping was significant for plant height, number of umbels per plant, and grain yield. The highest essential oil percentage was found in the 17.5 cm and 15 cm intercropping treatments. The number of seeds per umbel increased in all intercropping systems, while the highest biological yield was in sole coriander cropping. The highest 1000-grain weight was in the 7.5 cm intercropping treatment, and the highest grain harvest index was in the 17.5, 15, and 12.5 cm intercropping treatments. The highest number of umbels per coriander plant (11.1) was achieved in the 10 cm intercropping under weed-controlled conditions. However, the highest grain yield (660.7 kg.ha⁻¹) was obtained from the weeded sole coriander crop. The Land Equivalent Ratio (LER) was greater than one for all intercropping treatments, confirming the superiority of intercropping over sole cropping. The highest LER values were observed in the 7.5 cm and 10 cm intercropping treatments under both weeded and unweeded conditions.

Conclusion: Intercropping coriander with fenugreek, particularly at denser fenugreek spacings (7.5 and 10 cm), is an effective strategy. This system led to improved coriander quality yield in some intercropping treatments and improved yield components through effective weed suppression and more efficient use of land resources. Overall, combining intercropping with weed control is a sustainable method to reduce weed damage and increase productivity and quality in coriander cultivation.



Keywords: Essential oil, Land Equivalent Ratio, Planting density, Weed management, Yield components.

کلیدواژه‌ها [English]

• Essential oil
• Land Equivalent Ratio
• Planting density
• Weed management
• and Intercropping