نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سارا دارابی ¹
• غلامرضا حیدری ²
• پیمان سلامی ³

¹ گروه ژنتیک و تولید گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

² دانشگاه کردستان، دانشکده کشاورزی، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

³ گروه مهندسی بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران

چکیده

هدف: این آزمایش با هدف ارزیابی کیفیت و عملکرد علوفه سه گیاه علوفه‌ای ارزن مرواریدی رقم نوتریفید، ذرت سینگل کراس 260 و سورگوم رقم اسپیدفید تحت تأثیر سطوح تلفیقی کود مرغی و کود شیمیایی با هدف کاهش مصرف کودهای شیمیایی و بهبود کمی و کیفی علوفه انجام شد.

روش پژوهش: این پژوهش در دو سال زراعی 1403-1402 و 1402-1401 به‌صورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه کردستان انجام شد. فاکتور اصلی آزمایش شامل 3 گونه گیاه علوفه‌ای ارزن مرواریدی، سورگوم و ذرت و فاکتور فرعی شامل سیستم‌های کوددهی (شاهد، 4 تن در هکتار کود مرغی، 3 تن در هکتار کود مرغی+ 50 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن از منبع اوره+ 25 کیلوگرم فسفات از منبع سوپرفسفات تریپل ، 2 تن در هکتار کود مرغی+ 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن از منبع اوره+ 50 کیلوگرم فسفات از منبع سوپرفسفات تریپل و کود شیمیایی کامل (200 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن از منبع اوره+ 100 کیلوگرم فسفات از منبع سوپرفسفات تریپل) بود. صفات کیفی علوفه و عملکرد بیولوژیک اندازه‌گیری شد و داده‌ها با نرم‌افزار SAS تجزیه و تحلیل شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد بیشترین کربوهیدرات محلول در آب در تیمار کود شیمیایی کامل و 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن از منبع اوره+50 کیلوگرم فسفات از منبع سوپر فسفات تریپل گیاه ذرت بود. کمترین فیبر خام علوفه در تیمار 2 تن در هکتار کود مرغی+100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن+ 50 کیلوگرم فسفات در ارزن مرواریدی حاصل شد. بیشترین پروتئین خام علوفه در تیمار 2 تن در هکتار کود مرغی+ 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن+ 50 کیلوگرم فسفات در گیاه ذرت بود که فاقد اختلاف معنی‌دار با تیمار 3 تن در هکتار کود مرغی + 50 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن + 25 کیلوگرم فسفات بود. بیشترین مقدار الیاف نامحلول در شوینده خنثی در تیمار کاربرد 4 تن در هکتار کود مرغی در گیاه ارزن مرواریدی حاصل شد. بیشترین خاکستر علوفه مربوط به تیمار کاربرد کود شیمیایی خالص بود. کاربرد 2 تن در هکتار کود مرغی+ 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن+ 50 کیلوگرم فسفات موجب حصول بیشترین عملکرد بیولوژیک گردید.

نتیجه‌گیری: تیمارهای کود تلفیقی منجر به بهبود معنی‌دار کیفیت و عملکرد علوفه در ذرت و همچنین بهبود برخی شاخص‌های کیفی در ارزن مرواریدی و سورگوم شدند. استفاده از کود مرغی در تلفیق با کود شیمیایی می‌تواند ضمن کاهش هزینه و اثرات زیست‌محیطی و بهره‌وری محصول را حفظ یا افزایش دهد.

کلیدواژه‌ها

• پروتئین خام علوفه
• علوفه
• عملکرد
• کود تلفیقی

عنوان مقاله [English]

Evaluation of forage quality and yield of Pennisetum glaucum, sorghum and maize plants under the influence of combined application of poultry and chemical fertilizers

نویسندگان [English]

• Sara Darabi ¹
• Gholamreza Heidari ²
• Peyman Salami ³

¹ Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran

² Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran

³ Department of Biosystem Engineering, Faculty of Agriculture, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran

چکیده [English]

Objective: This experiment was conducted to evaluate the forage quality and yield of three forage plants: Pennisetum glaucum (Nutrifeed variety), maize (Single Cross 260), and sorghum (Speedfeed variety) under the influence of combined levels of poultry manure and chemical fertilizers with the aim of reducing the use of chemical fertilizers and improving the quantity and quality of forage.

Materials and Methods: This study was conducted over two growing seasons (2023–24 and 2024–25) using a split-plot design based on a randomized complete block design with three replications at the Research Farm of University of Kurdistan, Dehgolan. The main factor was the forage species (Pennisetum glaucum, sorghum and maize) and the sub-plot factor consisted of fertilization systems: control; 4 t.ha-1 poultry manure; 3 t.ha-1 poultry manure + 50 kg.ha-1 Nitrogen from urea + 25 kg.ha-1 phosphorus from triple superphosphate; 2 t.ha-1 poultry manure + 100 kg.ha-1 Nitrogen from urea +50 kg.ha-1 phosphorus from triple superphosphate; and full chemical fertilization (200 kg.ha-1 Nitrogen from urea + 100 kg.ha-1 phosphorus from triple superphosphate). Qualitative traits (water-soluble carbohydrates, crude fiber, crude protein, neutral detergent insoluble fiber, acid detergent insoluble fiber, and ash) and quantitative trait (biological yield) of forage were measured, and the data were analyzed with SAS version 9.4 software.

Results: The results showed that the highest water-soluble carbohydrate of forage in the treatment of complete chemical fertilizer and 100 kg/ha nitrogen fertilizer from urea source + 50 kg phosphate from triple superphosphate source was corn plant. The lowest crude fiber of forage was in the treatment of 2 tons/ha chicken manure + 100 kg/ha nitrogen fertilizer from urea source + 50 kg phosphate from triple superphosphate source of pearl millet, the highest crude protein of forage was in the treatment of 2 tons/ha chicken manure + 100 kg/ha nitrogen fertilizer from urea source + 50 kg phosphate from triple superphosphate source in corn plant, which had no statistically significant difference with the percentage of crude protein of forage in the treatment of 3 tons/ha chicken manure + 50 kg/ha nitrogen fertilizer from urea source + 25 kg phosphate from triple superphosphate source (14.06%). The highest amount of neutral detergent insoluble fibers was obtained in the treatment of applying 4 tons per hectare of poultry manure to pearl millet plants. The highest forage ash was related to the treatment of applying pure chemical fertilizer. Also, the application of 2 tons per hectare of poultry manure + 100 kg per hectare of nitrogen fertilizer from the urea source + 50 kg of phosphate from the triple superphosphate source resulted in the highest biological yield.

Conclusion: Combined fertilizer treatments (2 t.ha-1 of poultry manure + 100 kg.ha-1 of nitrogen fertilizer from urea source + 50 kg of phosphate from triple superphosphate source) resulted in significant improvement in forage quality and yield in corn as well as improvement in some quality indicators in Pennisetum glaucum and sorghum. Using poultry manure in combination with chemical fertilizer can reduce costs and environmental impacts, while maintaining or increasing crop productivity.

کلیدواژه‌ها [English]

• Combined fertilizer
• Crude protein
• Forage
• Yield