دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 2 2026 06 22 The parameterization and evaluation of the APSIM model to simulation of yield and phenological traits of some wheat, barley and triticale cultivars (Case study: Alborz province) پارامتریابی و ارزیابی مدل اپسیم جهت شبیه‌سازی عملکرد و صفات فنولوژیک برخی از ارقام گندم، جو و تریتیکاله (مطالعه موردی: استان البرز) 151 168 106545 10.22059/jci.2026.406960.2964 FA ثریا نوید گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده‌گان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0009-0000-2831-0017 محمدرضا جهانسوز گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده‌گان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران 0000-0001-8536-5911 سعید صوفی زاده گروه کشاورزی اکولوژیک، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0001-8403-3472 Journal Article 2025 11 24 <strong>Objective: </strong>This study aimed to parameterize and evaluate the APSIM-Wheat and APSIM-Barley sub-models for simulating the yield and phenological traits of wheat, barley, and triticale cultivars in Alborz Province, Iran.<br /><strong>Methods: </strong>Model inputs included soil, climatic, plant, and management data. A four-year experiment was conducted to collect the required information. For model parameterization and determination of genetic coefficients, two-year field experiments were performed using a randomized complete block design with 14 treatments (six barley, six wheat, and two triticale cultivars) and three replications—conducted at the Atomic Energy Organization farm (2014–2015) and the Faculty of Agriculture, University of Tehran (2016–2017). Genetic coefficients were identified from field data, and the model was locally calibrated. For model evaluation, farm sampling was carried out during the 2018–2019 and 2019–2020 growing seasons. Under real farming conditions (farmers' management), 30 barley and 30 wheat farms were selected across Alborz Province. A comprehensive questionnaire was used to collect information on farm history, planting, management, and harvesting operations, along with overall farm management practices. Soil and plant samples were also collected to assess crop growth status.<br /><strong>Findings: </strong>Simulation of flowering and physiological maturity stages using APSIM-Wheat and APSIM-Barley showed strong agreement between simulated and observed values across all wheat, barley, and triticale cultivars. The model predicted phenological traits with excellent quality and acceptable accuracy, with normalized root mean square error (nRMSE) values below 10%. In both experimental years, nRMSE values for grain and biological yield were below 5% for all cultivars. Additional evaluation metrics (CRM, D-index, and R²) further confirmed the robustness of the sub-models. Agreement between simulated and observed traits was higher for triticale than for wheat and barley. Among barley cultivars, yield simulations showed better agreement than those for wheat cultivars.<br /><strong>Conclusions:</strong> The estimated genetic coefficients and APSIM sub-models can be reliably used to predict phenological dates and yields of the studied cultivars across diverse regions and environmental conditions — including varying moisture regimes, fertilizer levels, and sowing dates — without the need for time-consuming and costly field experiments. <strong>هدف: </strong>پژوهش حاضر با هدف بررسی کارایی زیر مدل‌های اپسیم (APSIM-Wheat و APSIM-Barley) جهت برآورد میزان تولید و مراحل فنولوژیک برخی از ارقام گندم، جو و تریتیکاله در استان البرز انجام شد.<br /><strong>روش پژوهش: </strong>ورودی‌های زیر مدل‌های اپسیم داده‌های خاکی، اقلیمی، گیاهی و مدیریتی بودند که جهت ثبت اطلاعات مذکور آزمایشی چهار ساله در دو بخش مزرعه‌ای و میدانی انجام شد. جهت پارامتریابی مدل و تعیین ضرایب ژنتیکی ارقام موردمطالعه، آزمایشی دوساله در مزرعه سازمان انرژی اتمی (سال‌ زراعی 94-1393) و دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران (سال زراعی 96-1395) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 14 تیمار (شش رقم جو، شش رقم گندم و دو رقم تریتیکاله) و سه تکرار انجام شد. با استفاده از داده‌های آزمایش مزرعه‌ای، ضرایب ژنتیکی ارقام شناسایی و مدل بر مبنای آن کالیبره/واسنجی شد. به‌منظور ارزیابی مدل، طی سال‌های زراعی ۱۳۹۷-۱۳۹۸ و ۱۳۹۸-۱۳۹۹ از مزارع کشاورزان نمونه‌برداری انجام شد. در شرایط واقعی کشت (مدیریت کشاورزان)، تعداد ۳۰ مزرعه جو و ۳۰ مزرعه گندم در استان البرز انتخاب گردید. از طریق پرسش‌نامه طیف گسترده‌ای از اطلاعات مشتمل بر تاریخچه مزرعه، عملیات کاشت، داشت، برداشت و چگونگی مدیریت مزرعه ثبت شد. هم‌چنین به‌منظور بررسی وضعیت رشد ارقام در مزارع انتخاب‌شده، از خاک و گیاه نمونه‌برداری شد.<br /><strong>یافته‌ها: </strong>نتایج شبیه‌سازی تاریخ گلدهی و بلوغ فیزیولوژیک با استفاده از زیر مدل‌های APSIM-Wheat و APSIM-Barley تطابق بسیار خوبی بین مقادیر شبیه‌سازی‌شده و مشاهده‌شده آزمایش در تمام ارقام موردمطالعه گندم، جو و تریتیکاله نشان داد و مدل توانست با دقت خیلی خوب (nRMSE˂10%) تاریخ‌های فنولوژیک را پیش‌بینی کند. در هر دو سال آزمایش مقدار جذر میانگین مربعات نرمال‌شده (nRMSE)، برای صفات عملکردهای دانه و زیست‌توده گندم، جو و تریتیکاله کم‌تر از 5 درصد بود، لذا مدل اپسیم توانست با دقت خیلی خوب مراحل عملکرد گیاهان را برآورد نماید. سایر شاخص‌های ارزیابی مدل (CRM، D-index و R²) نیز کارایی زیر مدل‌های مذکور را با کیفیت خوب تأیید کردند. تطابق مقادیر شبیه‌سازی صفات فنولوژیکی و عملکردی ارقام تریتیکاله بیش‌تر از گیاهان گندم و جو بود. تطابق مقادیر شبیه‌سازی‌شده صفات عملکردی نیز در ارقام جو بیش‌تر از گندم بود.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> بنابر نتایج این بررسی، براساس ضرایب ژنتیکی به‌دست‌آمده، با استفاده از زیرمدل‌های اپسیم می‌توان تاریخ‌های فنولوژیک و عملکرد ارقام را در سطوح مختلف رژیم‌های رطوبتی، کودی، تاریخ کشت‌های مختلف و غیره، در شرایط اقلیمی کالیبره شده بدون اجرای آزمایش‌های زمان‌بر و پرهزینه برآورد نمود. در این راستا استفاده از مدل زراعی اپسیم در پیش‌بینی، سناریوسازی و اتخاذ تصمیم‌های مدیریتی می‌تواند راه‌گشا باشد. https://jci.ut.ac.ir/article_106545_ff5d799224765963a0fe9eb6e02dd775.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 2 2026 06 22 Assessment of phenotypic diversity and determination of cytoplasmic male sterility types in some commercial forage maize hybrids cultivated in Iran using morphological–agronomic traits and PCR markers ارزیابی تنوع فنوتیپی و تعیین نوع نرعقیمی سیتوپلاسمی در برخی هیبریدهای تجاری ذرت علوفه‌ای مورد کشت در ایران با استفاده از صفات ریخت‌شناسی- زراعی و نشانگرهای PCR 169 197 107425 10.22059/jci.2026.409816.2972 FA محسن همتی کمره گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت. ایران سیدمحمد مهدی مرتضویان گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران 0000-0002-4549-3529 مریم گل آبادی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اصفهان (خوراسگان) 0000-0001-6899-2745 فاطمه امینی گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت. ایران. 0000-0002-8713-4401 Journal Article 2026 01 20 <strong>Objective:</strong> Commercial forage maize hybrids widely cultivated in Iran may serve not only as important materials for forage production but also as potential germplasm resources for identifying cytoplasmic male sterility (CMS) sources and developing breeding populations for future hybrid breeding programs. This study aimed to evaluate the phenotypic diversity and cytoplasmic status of seven commercial forage maize hybrids cultivated in Iran and to determine their CMS type using CMS-specific PCR markers. In addition, the agreement between molecular identification and phenotypic observations, including tassel characteristics, pollen production, and self-pollination response, was investigated.<br /><strong>Methods:</strong> The experiment was conducted in a randomized complete block design (RCBD) with three replications. Agronomic, morphological, phenological, and yield-related traits were recorded, including fresh forage yield, dry matter yield, plant height, stem diameter, leaf length, leaf width, number of leaves, days to tasseling, days to silking, anthesis–silking interval (ASI), days to milk-stage maturity, ear length, ear diameter, number of kernel rows per ear, and number of kernels per row. Analysis of variance, mean comparison, correlation analysis, path analysis, cluster analysis, factor analysis, principal component analysis (PCA), and estimation of genetic parameters were performed. CMS-specific PCR markers were used to identify cytoplasmic types, and molecular results were compared with field observations and self-pollination tests.<br /><strong>Results:</strong> Significant differences (P≤0.01) were observed among the hybrids for most measured traits, indicating substantial phenotypic diversity within the evaluated germplasm. Mean comparison identified hybrid P5 (Moghan 704) as the superior genotype for several agronomic and yield-related traits. Correlation and path analyses revealed that dry matter yield exerted the greatest direct effect on forage yield, whereas plant height and the number of leaves above the ear influenced forage production mainly through indirect effects. Cluster analysis classified the hybrids into three phenotypic groups, with hybrid P7 forming a distinct cluster because of its unique morphological and phenological characteristics. The Kaiser–Meyer–Olkin (KMO) value of 0.63 confirmed the adequacy of the data for factor analysis, and four factors explained 85.88% of the total phenotypic variation. Principal component analysis further summarized trait variability within the first two principal components. Broad-sense heritability estimates were high for most traits, suggesting that a large proportion of the observed variation was genetically controlled. Molecular analysis revealed that hybrids P₂, P₄, P₅, P₆, and P₇ possessed CMS-C cytoplasm, whereas P₁ and P₃ carried normal (N) cytoplasm. These molecular findings were consistent with tassel phenotype, pollen production, and self-pollination responses observed in both F₁ and F₂ generations.<br /><strong>Conclusion:</strong> The evaluated commercial forage maize hybrids exhibited considerable variation in agronomic, morphological, phenological, and cytoplasmic traits. The identification of CMS-C cytoplasm in several hybrids provides valuable preliminary information for the selection of potential CMS sources in maize breeding programs. Nevertheless, the development of male-sterile lines, maintainer lines, and new hybrid parents requires further studies involving segregating populations, inbred line development, CMS stability assessment, and combining ability evaluation across subsequent generations. <strong>هدف: </strong>هیبریدهای تجاری ذرت علوفه‌ای رایج در ایران، علاوه بر استفاده مستقیم در تولید علوفه، می‌توانند به‌عنوان منابع اولیه برای شناسایی نرعقیمی سیتوپلاسمی (CMS) و تشکیل جمعیت‌های تفکیک‌شونده در برنامه‌های اصلاحی آینده مورداستفاده قرار گیرند. این پژوهش با هدف ارزیابی تنوع فنوتیپی و وضعیت مولکولی سیتوپلاسمی هفت هیبرید تجاری ذرت علوفه‌ای و تعیین نوع CMS با استفاده از نشانگرهای اختصاصی PCR انجام شد. هم‌چنین، همخوانی نتایج مولکولی با فنوتیپ تاسل، تولید دانه گرده و پاسخ به خودگشنی بررسی شد.<br /><strong>روش پژوهش: </strong>آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. صفات اندازه‌گیری‌شده شامل عملکرد علوفه تر و ماده خشک، اجزای عملکرد بلال (تعداد ردیف دانه، تعداد دانه در ردیف، طول و قطر بلال)، صفات مورفولوژیک (ارتفاع بوته، تعداد برگ، طول و عرض برگ و قطر ساقه) و صفات فنولوژیک (روز تا گلدهی نر و ماده، فاصله گلدهی نر و ماده و روز تا رسیدگی خمیری) بودند. ارزیابی مولکولی در نسل‌های F₁ و F₂ با استفاده از نشانگرهای اختصاصی CMS انجام شد.<br /><strong>یافته‌ها: </strong>نتایج تجزیه واریانس نشان داد به‌جز قطر بلال، تمامی صفات در سطح احتمال یک درصد بین هیبریدها اختلاف معنی‌دار داشتند که بیانگر وجود تنوع فنوتیپی قابل‌توجه میان آن‌ها بود. مقایسه میانگین‌ها نشان داد هیبرید P₅  (مغان 704) در بیش‌تر صفات عملکردی برتری داشت. نتایج همبستگی و تجزیه علیت نشان داد عملکرد ماده خشک بیش‌ترین اثر مستقیم را بر عملکرد علوفه تر داشته و صفاتی مانند ارتفاع بوته و تعداد برگ بالای بلال بیش‌تر از طریق اثرات غیرمستقیم بر عملکرد تأثیرگذار بودند. تجزیه عاملی 85/88 درصد از تغییرات کل صفات را تبیین کرد و تجزیه خوشه‌ای هیبریدها را در سه گروه فنوتیپی قرار داد. برآورد پارامترهای ژنتیکی نیز نشان داد بیش‌تر صفات دارای وراثت‌پذیری عمومی بالایی هستند. بررسی مولکولی با استفاده از نشانگرهای اختصاصی PCR  نشان داد پنج هیبرید (P₂، P₄، P₅، P₆ و P₇) دارای سیتوپلاسم نرعقیم نوع C و دو هیبرید (P₁ و P₃) و دارای سیتوپلاسم نرمال (N) بودند. نتایج مولکولی با ارزیابی فنوتیپی تاسل، بررسی دانه گرده و آزمون خودگشنی در نسل‌هایF₁  و F₂ مطابقت کامل داشت.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> هیبریدهای تجاری موردبررسی از نظر صفات مورفولوژیک، زراعی، فنولوژیک و نوع سیتوپلاسم دارای تنوع قابل‌توجهی بودند. شناسایی سیتوپلاسم CMS-C در بخشی از هیبریدها اطلاعات ارزشمندی برای غربال‌گری اولیه منابع نرعقیمی سیتوپلاسمی در برنامه‌های اصلاحی ذرت فراهم کرد. با این‌حال، استفاده از این مواد ژنتیکی برای استخراج لاین‌های مادری نرعقیم، لاین‌های نگهدارنده و والدین هیبریدهای جدید، نیازمند تشکیل جمعیت‌های تفکیک‌شونده، استخراج لاین‌های اینبرد، ارزیابی پایداری نرعقیمی و بررسی قابلیت ترکیب‌پذیری در نسل‌های بعدی است. https://jci.ut.ac.ir/article_107425_18aa5f58e98214c6fbe817e075a1a82c.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 2 2026 06 22 Improvement of morphological traits and yield of lentil genotypes under the influence of amino acids in different irrigation regimes بهبود خصوصیات مورفولوژیک و عملکرد ژنوتیپ‌های عدس تحت تأثیر آمینو‌اسیدها در رژیم‌های مختلف آبیاری 199 221 107580 10.22059/jci.2026.399438.2944 FA حیدر شریفی گروه آگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0009-0008-5530-872X سید علی محمد مدرس ثانوی گروه آگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس ، تهران، ایران. 0000-0003-2037-0271 علی حیدرزاده گروه آگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران. ایران 0000-0001-6680-9257 Journal Article 2025 07 26 <strong>Objective: </strong>Drought stress severely limits lentil productivity in arid and semi-arid regions. This study evaluated the effects of foliar application of proline and valine on morphological traits and yield of lentil genotypes under full irrigation and water deficit conditions.<br /><strong>Methods:</strong> A field experiment was conducted over the 2022 and 2023 growing seasons in Kohin, Qazvin Province, Iran, using a factorial split-plot design with three replications. Treatments comprised two irrigation regimes (full irrigation and water deficit), four lentil genotypes (Sabzpardis, Bilehsavar, Sepehr, and FLIP 590), and three foliar treatments (proline, valine, and distilled water at 1 g L⁻¹) applied at flowering and pod formation. The irrigation levels and lentil genotypes were arranged factorially in the main plots, while the foliar application treatments were assigned to the subplots. The experimental site was characterized by a semi-arid climate with low rainfall and relatively high temperatures during the growing season.<br /><strong>Results:</strong> Water deficit reduced total biomass and plant dry weight by 35% and 34%, respectively. Sabzpardis exhibited the highest grain yield under both irrigation regimes, attributed to superior total biomass (15%), plant dry weight (11%), pod dry weight (16%), and seed dry weight (11%). Both amino acids alleviated drought effects, but proline was more effective, increasing total biomass by 33%, seed dry weight by 47%, and grain yield by 30%. Maximum grain yield (1341 kg ha⁻¹) was recorded for Sabzpardis under full irrigation with amino acid application, while FLIP 590 yielded only 564 kg ha⁻¹ under the same conditions. Foliar amino acids enhanced grain yield by 17–45% depending on genotype and stress severity.<br /><strong>Conclusions:</strong> Cultivation of the Sabzpardis genotype combined with proline foliar application is recommended as a sustainable strategy to enhance drought tolerance and lentil productivity in arid and semi-arid regions. <strong>هدف:</strong> این پژوهش با هدف بررسی نقش محلول‌پاشی آمینو‌اسید پرولین و والین در بهبود ویژگی‌های مورفولوژیک و عملکرد دانه عدس تحت شرایط آبیاری کامل و تنش کم‌آبی انجام شد. اهمیت این موضوع در آن است که خشکی یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های تولید عدس در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران است و استفاده از ترکیبات زیستی مانند آمینو‌اسید‌ها می‌تواند راه‌کاری مؤثر برای افزایش سازگاری گیاه و پایداری عملکرد باشد.<br /><strong>روش پژوهش: </strong>آزمایش طی سال‌های زراعی ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ در اراضی کوهین استان قزوین در ایران، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی به‌صورت فاکتوریل اسپلیت با سه تکرار اجرا شد. عوامل آزمایشی شامل دو سطح آبیاری (کامل و تنش کم‌آبی)، چهار ژنوتیپ عدس (سبزپردیس، بیله‌سوار، سپهر و FLIP 590) و سه سطح محلول‌پاشی (پرولین، والین و شاهد با آب مقطر) بود. محلول‌پاشی با غلظت یک گرم در لیتر در دو مرحله حساس رشدی (شروع زایشی و 10 روز پس از گل‌دهی) اعمال گردید. سطوح آبیاری و ژنوتیپ‌های عدس به‌صورت ترکیب فاکتوریل در کرت‌های اصلی و عامل محلول‌پاشی در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. اقلیم منطقه آزمایش نیمه‌خشک با بارندگی محدود و میانگین دمای بالای فصل رشد بود.<br /><strong>یافته‌ها: </strong>نتایج نشان داد تنش کم‌آبی کاهش معناداری در اغلب صفات ایجاد کرد، به‌گونه‌ای که زیست‌توده کل، وزن خشک بوته، به‌ترتیب ۳۵ و ۳۴ درصد کاهش یافتند. ژنوتیپ‌ سبزپردیس به‌دلیل زیست‌توده بالاتر (۱۵ درصد)، وزن خشک بوته (۱۱ درصد)، وزن خشک غلاف (۱۶ درصد) و وزن خشک دانه (۱۱ درصد) بیش‌ترین عملکرد دانه را در هر دو شرایط آبیاری کامل و تنش کم‌آبی تولید کرد و به‌عنوان بهترین ژنوتیپ معرفی شد. محلول‌پاشی پرولین و والین اثرات مثبتی بر کاهش خسارت تنش داشتند، به‌ویژه پرولین موجب افزایش زیست‌توده کل (۳۳ درصد)، وزن خشک دانه (۴۷ درصد) و عملکرد دانه (۳۰ درصد) شد. بیش‌ترین عملکرد دانه در تیمار آبیاری کامل همراه با محلول‌پاشی آمینو‌اسید در ژنوتیپ سبزپردیس به‌دست آمد (1341 کیلوگرم در هکتار) در حالی‌که ژنوتیپ FLIP 590 در همین شرایط 564 کیلوگرم در هکتار تولید نمود. به‌طور کلی، محلول‌پاشی امینواسید‌ها توانست عملکرد را بسته به ژنوتیپ و سطح تنش بین ۱۷ تا ۴۵ درصد افزایش دهد.<br /><strong>نتیجه‌گیری: </strong>نتایج پژوهش نشان داد انتخاب ژنوتیپ سبز‌پردیس همراه با محلول‌پاشی پرولین می‌تواند به‌عنوان راه‌کاری پایدار برای مقابله با کم‌آبی، افزایش بهره‌وری منابع آبی و بهبود عملکرد عدس در مناطق خشک و نیمه‌خشک توصیه شود. https://jci.ut.ac.ir/article_107580_64743ce1122105ad429f669e4bdf2863.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 2 2026 06 22 Evaluation of the allelopathic effects of saponin and quinoa residues on germination and development of wheat under laboratory, greenhouse and field conditions بررسی اثرات دگرآسیبی ساپونین و بقایای کینوا بر جوانه‌زنی و رشد گندم در شرایط آزمایشگاه، گلخانه و مزرعه 223 240 106855 10.22059/jci.2026.399375.2943 FA منصور شاکری گروه علمی زراعت، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران. 0009-0000-4756-7627 حسین شمسی محمودابادی گروه علمی زراعت، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران 0000-0001-7112-1676 معصومه صالحی مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران. 0000-0003-3805-7072 محمدعلی باغستانی میبدی سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-3215-6988 Journal Article 2025 07 25 <strong>Objective</strong><strong>: </strong>Given the progressive salinization of water and soil resources in most plains of the country, the cultivation area of quinoa is expected to expand. Since wheat is typically grown in rotation after quinoa, investigating the allelopathic effects of quinoa residues on wheat germination, performance, and other morphophysiological traits is essential and constitutes the primary aim of this research.<br /><strong>Methods:</strong><strong> </strong>The study was conducted in 2021 and 2022 at the National Salinity Research Center (Yazd) through four experiments under laboratory, greenhouse, and field conditions. Germination factorial experiments followed a completely randomized design with two factors and three replications in both the laboratory and growth chamber. Germination percentage, germination rate, mean germination time, percentage of normal seedlings, stem and root length, and seed vigor were the key parameters measured and analyzed. Additionally, factorial experiments on the effects of saponin and quinoa residues on wheat growth indices were arranged in a randomized complete block design with two factors and three replications under greenhouse and field conditions. Leaf area index (LAI), number of panicles per m², number of grains per panicle, grain yield, 1000-seed weight, dry weight, plant height, and harvest index were the principal traits measured and statistically analyzed. To distinguish the effects of osmotic pressure from those of allelochemicals in the extract solutions, a control treatment using polyethylene glycol 8000 (PEG) was included.<br /><strong>Results:</strong><strong> </strong>The inhibitory effects of extracts and powders of saponin and quinoa residues were significant at the 1% probability level for most traits examined in wheat germination and growth experiments under laboratory, greenhouse, and field conditions. Treatment concentration also significantly affected all traits, with higher concentrations leading to greater inhibitory effects. The interaction between plant part and concentration was similarly significant at the 1% probability level. The inhibitory effects of saponin and different quinoa organs on wheat were weaker for most growth traits evaluated under greenhouse and field conditions compared to the germination results in the laboratory. Furthermore, abnormalities were observed in a number of germinated wheat seeds, with more severe symptoms occurring under saponin extract treatment.<br /><strong>Conclusion:</strong> These results confirm the allelopathic properties of quinoa saponin and residues on wheat. Therefore, if wheat is cultivated in rotation after quinoa, quinoa residues could significantly inhibit wheat germination and growth, thereby reducing grain and straw yield. <strong>هدف: </strong>باتوجه به شورشدن تدریجی منابع آب و خاک در بیش‌تر دشت‌های کشور، پیش‌بینی می‌شود که به‌تدریج سطح زیرکشت کینوا، به‌عنوان یک گیاه شورزیست و متحمل به تنش‌های محیطی در مزارع کشور گسترش یابد. ازآنجایی‌که معمولاً در تناوب زراعی، گندم بعد از کینوا کشت می‌شود، بررسی اثرات دگرآسیبی بقایای کینوا بر جوانه‌زنی، عملکرد و سایر صفات مرفوفیزیولوژیک گندم ضروری و هدف اصلی اجرای این پژوهش بوده است.<br /><strong>روش پژوهش: </strong>پژوهش حاضر طی سال‌های 1401 و 1402 در قالب چهار آزمایش در مرکز ملی تحقیقات شوری (یزد) و تحت شرایط آزمایشگاه، گلخانه و مزرعه انجام شد. آزمایش‌های جوانه‌زنی به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با دو عامل و سه تکرار در آزمایشگاه و اتاقک رشد اجرا شد. درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، میانگین مدت زمان جوانه‌زنی، درصد گیاهچه‌های نرمال، طول ساقه‌چه، طول ریشه‌چه و بنیه بذر پارامترهای موردبررسی در این آزمایش ها بود. هم‌چنین آزمایش‌ها بررسی تأثیر ساپونین و بقایای کینوا بر شاخص‌های رشد گندم به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با دو عامل و در سه تکرار در شرایط گلخانه و مزرعه اجرا شد. در این آزمایش‌ها، شاخص سطح برگ، تعداد خوشه در مترمربع، تعداد دانه در خوشه، عملکرد، وزن هزاردانه، وزن خشک، ارتفاع و شاخص برداشت اندازه‌گیری و موردبررسی آماری قرار گرفت. به‌منظور تفکیک اثر فشار اسمزی محلول‌های عصاره از اثر آللوکمیکال‌ها، یک شاهد با پلی‌اتیلن گلیکول 8000 نیز اعمال شد.<br /><strong>یافته‌ها: </strong>اثر بازدارندگی عصاره و پودر ساپونین و بقایای کینوا در اکثر صفات موردبررسی در آزمایش‌‌های جوانه‌زنی و رشد گندم در شرایط آزمایشگاه، گلخانه و مزرعه، در سطح احتمال یک‌درصد معنی‌دار بود. هم‌چنین میزان غلظت در تمام صفات موردبررسی در سطح احتمال یک‌درصد نسبت به شاهد معنی‌دار و با افزایش غلظت میزان تأثیر تیمار افزایش داشت. اثر متقابل نوع اندام و غلظت هم بر تمام صفات موردبررسی در سطح احتمال 1 درصد معنی‌دار بود. اثرات بازدارندگی ساپونین و اندام‌های مختلف کینوا بر گندم، در اکثر صفات رشدی مورد‌ارزیابی در شرایط گلخانه و مزرعه در مقایسه با نتایج آزمایش‌های جوانه‌زنی در آزمایشگاه ضعیف‌تر بود. هم‌چنین ناهنجاری‌هایی در تعدادی از بذرهای جوانه‌زده مشاهده شد.<br /><strong>نتیجه‌گیری: </strong>این نتایج همگی بر خاصیت دگرآسیبی ساپونین و اندام‌های مختلف کینوا روی گندم دلالت دارد. لذا چنانچه در تناوب زراعی، گندم بعد از کینوا کشت شود، بقایای کینوا می‌توانند اثرات دگرآسیبی جدی بر جوانه‌زنی و رشد گندم داشته و عملکرد و تولید دانه و کاه را کاهش دهند. https://jci.ut.ac.ir/article_106855_bf471d6d51fdccf167434fd8d046bc2f.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 2 2026 06 22 Effect of biological and chemical nitrogen sources on growth, yield, and grain protein of different lentil cultivars under rainfed conditions تأثیر منابع زیستی و شیمیایی نیتروژن بر رشد، عملکرد و پروتئین دانه ارقام مختلف عدس در شرایط دیم 241 264 107158 10.22059/jci.2026.408357.2970 FA عباس سلیمانی فرد بخش علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران. 0000-0002-3055-6216 محمد حقانی نیا بخش علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران 0009-0005-8028-1846 Journal Article 2025 12 18 <strong>Objective: </strong>This research aimed to investigate the effect of different nitrogen sources on the yield and morphophysiological traits of four lentil cultivars under rainfed conditions.<br /><strong>Methods: </strong>The field experiment was conducted during the 2020–2021 cropping season at the Chardavol Agricultural Research Station, Ilam, Iran. A factorial experiment was arranged in a randomized complete block design (RCBD) with three replications. The first factor comprised four autumn-sown lentil cultivars: Kimia, Gachsaran, Bilesavar, and a local landrace. The second factor included five nitrogen treatments: (1) control (no nitrogen), (2) inoculation with <em>Azospirillum</em>, (3) inoculation with <em>Azotobacter</em>, (4) combined inoculation with both bacteria, and (5) application of chemical nitrogen fertilizer. Measured physiological traits included total chlorophyll content, relative water content (RWC), and root growth. Agronomic traits comprised plant height, number of branches per plant, number of pods and seeds per plant, grain yield, biomass, harvest index (HI), and seed protein content. Standard protocols were used for all measurements, and data were analyzed using ANOVA; treatment means were compared using Duncan's test at the 5% significance level.<br /><strong>Results: </strong>The highest values for chlorophyll a and b, relative leaf water content, root growth, plant height, branching, number of pods and grains per plant, grain yield, biomass, harvest index, and seed protein percentage were observed in the chemical nitrogen fertilizer treatment using the Kimia cultivar. However, for many of these traits, inoculation with <em>Azospirillum</em> produced results closely comparable or equal to those of chemical fertilizer. Notably, in the Kimia cultivar, inoculation with <em>Azospirillum</em> showed no significant difference from the chemical fertilizer treatment in terms of root structure, vegetative growth, physiological capacity, and yield components.<br /><strong>Conclusions: </strong>This study highlights the effectiveness of plant growth-promoting rhizobacteria (PGPR), particularly <em>Azospirillum</em>, as a sustainable alternative to chemical nitrogen fertilizers in rainfed lentil production. The combination of the Kimia cultivar with <em>Azospirillum</em> inoculation emerged as the most promising strategy for improving physiological efficiency, maximizing grain yield, and enhancing seed protein content. Adoption of such biofertilization approaches can play a crucial role in sustainable crop production, especially in arid and semi-arid regions facing water limitations and fertilizer constraints. <strong>هدف: </strong>با توجه به اهمیت کاهش مصرف کودهای شیمیایی نیتروژن، این پژوهش به بررسی تأثیر منابع مختلف نیتروژن شامل اثر باکتری­های آزسپیریلیوم، ازتوباکتر و کود شیمیایی نیتروژن بر صفات زراعی، فیزیولوژیک و عملکرد ارقام عدس پاییزه تحت شرایط دیم پرداخته است.<br /><strong>روش پژوهش:</strong> آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، طی سال زراعی 1400-1399 در ایستگاه تحقیقاتی چرداول اجرا شد. فاکتورهای موردبررسی شامل چهار رقم عدس (کیمیا، گچساران، بیله‌سوار و توده محلی) و پنج سطح تغذیه‌ای شامل شاهد، تلقیح با آزوسپیریلیوم، ازتوباکتر، ترکیب هردو باکتری و مصرف کود شیمیایی نیتروژن بود. صفات موردمطالعه در این آزمایش شامل حجم ریشه، وزن خشک ریشه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه اولیه، کلروفیل a و b، محتوای نسبی آب برگ، اجزای عملکرد، عملکرد دانه، عملکرد زیستی، شاخص برداشت و پروتئین دانه بود.<br /><strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان داد که بیش‌ترین غلظت کلروفیل کلروفیل a و b، محتوای نسبی آب برگ، رشد ریشه، ارتفاع بوته، شاخه‌دهی، تعداد دانه، عملکرد دانه، زیست‌توده، شاخص برداشت و درصد پروتئین دانه در تیمار کود شیمیایی نیتروژن و در رقم کیمیا مشاهده شد. با این­حال، در بسیاری از این صفات، تلقیح با باکتری آزوسپیریلیوم نتایج بسیار نزدیک یا برابری با کود شیمیایی داشت. از سوی دیگر، تلقیح با باکتری آزوسپیریلیوم در رقم کیمیا در صفاتی مانند ارتفاع بوته، تعداد غلاف در بوته، وزن صددانه و عملکرد زیستی<strong> </strong>تفاوت معنی‌داری از نظر آماری با تیمار کود شیمیایی نیتروژن نداشت.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> این پژوهش نشان می‌دهد، اگرچه کود شیمیایی نیتروژن در افزایش صفات مورفولوژیک و عملکردی نسبت به سایر منابع مؤثرتر بود، اما بر اثربخشی آزوسپیریلوم، به‌عنوان جایگزینی پایدار برای کود شیمیایی نیتروژن در تولید عدس دیم نیز تأکید می‌کند. تلفیق رقم کیمیا با تلقیح آزوسپیریلوم به‌عنوان امیدوارکننده‌ترین ترکیب برای بهبود صفات اجزای عملکرد، به حداکثررساندن عملکرد دانه و افزایش محتوای پروتئین در دانه‌ها شناخته شد. اتخاذ چنین استراتژی‌های کوددهی زیستی می‌تواند نقش مهمی در تولید پایدار عدس، به‌ویژه در مناطق دیم که با محدودیت‌های آب و کود مواجه هستند، ایفا کند. https://jci.ut.ac.ir/article_107158_442d7cf84b96a99d60033ada1be97f00.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 2 2026 06 22 Evaluation of the genetic diversity of native ecotypes of black cumin (Nigella sativa L.) using morpho-phenological markers بررسی تنوع ژنتیکی اکوتیپ‌های بومی سیاه‌دانه (Nigella sativa L) با استفاده از نشانگرهای مورفوفنولوژیک 265 281 107131 10.22059/jci.2026.383659.2903 FA مهدی حدادی نژآد گروه علوم باغبانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. 0000-0001-7776-4832 حمیدرضا فنایی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، کرج، ایران 0000-0001-6752-5782 نادعلی باقری گروه علوم باغبانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران 0000-0001-8012-6866 مانی معرفت زاده خامنه بخش تحقیقات ژنتیک و بانک ژن گیاهی ملی ایران، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، کرج، ایران. 0000-0002-4976-5421 نوشین رحمانی گروه علوم باغبانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری. ایران. 0009-0001-3312-3096 Journal Article 2024 10 12 <strong>Objective:</strong> The global shift toward phytotherapy has made the conservation of medicinal plant species critically important. One challenge in developing black cumin cultivation is the limited knowledge of traits influencing yield improvement, as well as the lack of populations or improved cultivars with suitable agronomic characteristics adapted to diverse ecological conditions. This research aimed to investigate the genetic diversity of native black cumin ecotypes using morpho-phenological markers and to identify suitable genotypes for cultivation in the Karaj region.<br /><strong>Methods:</strong> Twenty native ecotypes were evaluated in a randomized complete block design (RCBD) with three replications during the 2021-2022 growing season at the research farm of the Seed and Plant Improvement Institute (SPII) in Karaj, Iran.<br /><strong>Results: </strong>Analysis of variance revealed significant diversity among ecotypes for phenological traits (days to flowering and maturity), plant height, yield, and yield components (number of follicles per plant, number of seeds per follicle, and thousand-seed weight). Mean comparisons using Duncan's multiple range test (P ≤ 0.05) showed that the highest seed yield was recorded in ecotypes with the greatest longitudinal and transverse follicle diameters, highest number of follicles per plant, highest number of seeds per follicle, and highest thousand-seed weight. The lowest and highest seed yields belonged to ecotypes TN-82-191 (946 kg/ha) and TN-82-750 (1749 kg/ha), respectively, representing a 45.88% difference. Furthermore, ecotype TN-82-750 showed a 26.08% superiority over the average yield. Seed yield displayed a significant positive correlation with follicle length (r= 0.67), number of follicles per plant (r = 0.84), and number of seeds per follicle (r= 0.60). Cluster analysis grouped the ecotypes into three distinct classes. The first group contained late-flowering and late-maturing ecotypes with higher stem branch numbers, plant height, and follicle diameter. The second group exhibited the highest seed yield, which was possibly attributable to a longer seed-filling period (i.e., the interval between flowering and seed maturity). Factor analysis indicated that the first three factors accounted for 73.90% of the total variation, named as morpho-phenological traits factor, yield and yield components factor, and longitudinal growth index factor, respectively.<br /><strong>Conclusion: </strong>Ecotype TN-82-750 was identified as an early-maturing, high-yielding sample; TN-82-691, TN-59-224, and IPK as medium-maturing; and TN-59-254 as a late-maturing, high-yielding ecotype. These ecotypes can be recommended for different regions depending on available water and input conditions. Overall, a high potential for genetic diversity was observed among the ecotypes, which—given their native status and high adaptability—can serve as a valuable genetic resource in breeding programs. <strong>هدف:</strong> گرایش جهانی به گیاه‌درمانی مسئله حفاظت از گونه‌های دارویی در تمام نقاط جهان را پر اهمیت کرده است. یکی از چالش‌های توسعه سیاه‌دانه عدم شناخت صفات مؤثر در بهبود عملکرد و نبود جمعیت یا رقم اصلاحی دارای ویژگی‌های زراعی مناسب با شرایط اکولوژیک مناطق کشور می‌باشد. این پژوهش با هدف بررسی تنوع ژنتیکی اکوتیپ‌های بومی سیاه‌دانه با استفاده از نشانگرهای مورفوفنولوژیک و معرفی نمونه‌های مناسب کشت در منطقه کرج انجام شد.<br /><strong>روش پژوهش:</strong> تعداد 20 اکوتیپ بومی در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1401-1400 در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر ارزیابی شد.<br /><strong>یافته</strong><strong>‌</strong><strong>ها:</strong> تجزیه واریانس تنوع بالایی بین اکوتیپ‌ها از نظر صفات فنولوژیک (تعداد روز تا گلدهی و رسیدگی)، ارتفاع بوته، عملکرد و اجزای عملکرد (تعداد فولیکول در بوته، تعداد بذر در فولیکول و وزن هزاردانه) نشان داد. در مقایسه میانگین‌ها براساس آزمون چند دامنه‌ای دانکن (احتمال 5 درصد) بیش‌ترین عملکرد دانه در اکوتیپ‌هایی ثبت شد که بیش‌ترین قطر طولی و عرضی فولیکول، تعداد فولیکول در بوته، تعداد دانه در فولیکول و وزن هزاردانه را داشتند. کم‌ترین و بیش‌ترین عملکرد دانه مربوط به اکوتیپ‌های TN-82-191 (946 کیلوگرم در هکتار) و TN-82-750 (1749 کیلوگرم در هکتار) با اختلاف 88/45 درصدی بود. هم‌چنین اکوتیپ TN-82-750 نسبت به میانگین عملکرد به‌دست‌آمده از برتری 078/26 درصدی برخوردار بود. عملکرد دانه همبستگی مثبت معنی‌داری با صفات طول فولیکول (67/0)، تعداد فولیکول در بوته (84/0) و تعداد بذر در فولیکول (60/0) داشت. براساس تجزیه خوشه‌ای اکوتیپ‌ها در سه دسته متمایز گروه‌بندی شدند. در گروه اول اکوتیپ‌های دیرگل و دیررس با تعداد انشعاب ساقه، ارتفاع بوته و قطر فولیکول بیش‌تر قرار گرفتند. در اکوتیپ‌های گروه دوم بیش‌ترین عملکرد دانه مشاهده شد که احتمالاً با طولانی‌تر بودن دوره بین گلدهی و رسیدگی دانه (دوره پرشدن دانه) مرتبط بود. در تجزیه به عامل‌ها سه عامل نخست 90/73 درصد از تغییرات را توجیه نمودند که به‌ترتیب عامل صفات مورفوفنولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد و شاخص رشد طولی نام‌گذاری شدند.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong> در این مطالعه، اکوتیپ TN-82-750 به‌عنوان نمونه زودرس، TN-82-691، TN-59-224 و IPK میان‌رس و TN-59-254 دیررس با عملکرد بالا شناسایی شدند. به‌نظر می‌رسد این اکوتیپ‌ها می‌توانند برای مناطق با فراهمی آب و نهاده‌های موجود قابل توصیه باشند. به‌طور کلی، بین اکوتیپ‌ها تنوع ژنتیکی بالقوه بالایی مشاهده شد که با توجه به بومی‌بودن و سازگاری بالا می‌توان از آن‌ها به‌عنوان منبع ژنتیکی ارزشمند در برنامه‌های به‌نژادی استفاده نمود. https://jci.ut.ac.ir/article_107131_050576902827a539215889a906855ffd.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 2 2026 06 22 Studying the single and combined effects of amino acid foliar spray and mycorrhizal fungi application on some biochemical properties of German chamomile (Matricaria chamomilla L.) بررسی اثرات تنها و جمعی محلول‌پاشی اسید آمینه و قارچ‌های مایکوریزا بر برخی خصوصیات بیوشیمیایی گیاه بابونه آلمانی (Matricaria chamomilla L) 283 301 106948 10.22059/jci.2026.401899.2949 FA مهدی طاهری اصغری گروه علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-3479-3304 سعیده صلواتی گروه علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-6154-260X سید رضا میرعلیزاده فرد گروه علوم کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران. ایران. 0000-0003-4350-544x Journal Article 2025 09 06 <strong>Objective:</strong> Chamomile (<em>Matricaria</em> genus, Asteraceae family) has been recognized as a significant medicinal plant since antiquity. Commonly known as chamomile, it is widely used in traditional medicine due to its proven anti-inflammatory and wound-healing properties. This experiment aimed to investigate the effects of foliar amino acid application and mycorrhizal fungal inoculation on the characteristics of German chamomile (<em>Matricaria chamomilla</em> L.).<br /><strong>Methods:</strong> A factorial experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications during the 2021–2023 growing seasons at the Research Farm of Islamic Azad University, Takestan Branch, to examine the effects of amino acid foliar application and mycorrhizal inoculation on chlorophyll content and other traits of German chamomile. The first factor was mycorrhizal fungi at four levels (control (no inoculation), <em>Funneliformis mosseae</em>, <em>Funneliformis etunicatum</em>, and <em>Rhizophagus irregularis</em>), and the second factor was foliar application of the amino acid formulation Aminol Forte at four levels (control (no application), 0.2%, 0.3%, and 0.4%) applied at two growth stages: vegetative growth and flowering initiation. Measured traits included plant height, dry matter yield, chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophyll, and the content and yield of chamazulene, alpha-bisabolol, and bisabolol oxide A.<br /><strong>Results:</strong> Foliar application of Aminol Forte had a significant effect on plant height, chamazulene content and yield, and dry matter yield at the 1% probability level. Mycorrhizal inoculation significantly affected the chlorophyll a/b ratio, plant height, chamazulene content and yield, and dry matter yield at the 1% probability level. The interaction between foliar amino acid application and mycorrhizal inoculation was significant for bisabolol oxide A, alpha-bisabolol, total chlorophyll, and chlorophyll a at the 1% level, and for chlorophyll b at the 5% probability level.<br /><strong>Conclusions:</strong> Foliar amino acid application increased plant height, dry matter production, and chlorophyll content. Among the amino acid treatments, the 0.4% concentration was the most effective. Additionally, <em>F. mosseae</em> was more effective than the other mycorrhizal species, increasing chamazulene content by 11%. The two treatments likely acted synergistically: the combination of 0.4% amino acid foliar application and <em>F. mosseae</em> inoculation produced the highest levels of alpha-bisabolol and bisabolol oxide A—key components of German chamomile essential oil—increasing these compounds by 126% and 51%, respectively, compared to the control (no foliar application and no inoculation). <strong>هدف: </strong>بابونه، متعلق به تیره آستراسه بوده و از زمان‌های گذشته به‌عنوان یک گیاه مشهور در جهان شناخته شده است. این گیاه با داشتن خواص ضدالتهابی اثبات شده و توانایی آن در بهبود زخم، اغلب در طب سنتی مورداستفاده قرار می‌گیرد. هدف از انجام این آزمایش، بررسی اثرات محلول‌پاشی حاوی اسیدهای امینه و تلقیح با قارچ­های مایکوریزا بر کلروفیل a، b و برخی ترکیبات مهم همچون کامازولن، آلفا بیزابولول و بیزابولول اکساید آ در گیاه دارویی بابونه آلمانی بود.<br /><strong>روش پژوهش: </strong>آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌­های کامل تصادفی با سه تکرار طی سال‌های زراعی 1401-1400 و 1401-1402 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تاکستان اجرا شد. عوامل آزمایشی شامل قارچ مایکوریزا در چهار سطح (شاهد- عدم تلقیح-، <em>Funneliformis mosseae</em>، <em>Funneliformis etunicatum</em> و <em>Rhizophagus irregularis</em>) و تیمار دوم محلول‌پاشی اسیدظ آمینه آمینول فورته در چهار سطح (شاهد- عدم مصرف-، 2/0، 3/0 و 4/0 درصد لیتر آب) در دو مرحله رشد رویشی و شروع گلدهی بودند. صفات اندازه­گیری‌شده شامل ارتفاع گیاه، عملکرد ماده خشک، کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل، درصد و میزان تولید کامازولن، آلفا بیزابولول و بیزابولول اکسایدآ بود.<br /><strong>یافته­ها: </strong>نتایج نشان داد اثر محلول‌پاشی اسیدآمینه آمینول فورته بر ارتفاع گیاه، درصد و عملکرد کامازولن و عملکرد ماده خشک درسطح 1 درصد معنی‌دار شد. هم‌چنین اثر تلقیح مایکوریزایی نیز بر نسبت کلروفیل a به b، ارتفاع گیاه، درصد و عملکرد کامازولن و عملکرد ماده خشک درسطح یک درصد معنی‌دار شد. اثر برهم‌کنش محلول‌پاشی اسید آمینه آمینول فورته و تلقیح مایکوریزایی بر بیزابولول اکسایدآ، آلفا بیزابولول، کلروفیل کل و کلروفیل a در سطح یک درصد و بر کلروفیل b در سطح پنج درصد معنی‌دار شد. محلول‌پاشی موجب افزایش در ارتفاع گیاه، ماده خشک تولیدی و کلروفیل گردد. از بین تیمارهای مختلف محلول‌پاشی اسید آمینه، تیمار 4/0 درصد تأثیر بیش‌تری نسبت به بقیه تیمار­ها داشت. هم‌چنین قارچ­ مایکوریزا <em>F.</em><em> </em><em>mosseae</em><em> </em>بهتر از بقیه گونه­ها بود و توانست باعث افزایش 11 درصد در میزان کامازولن شود. دو تیمار استفاده‌شده احتمالاً یک اثر هم­افزایی بر هم داشته­اند، به­طوری­که اثر برهم‌کنش محلول‌پاشی اسید آمینه (4/0 درصد) و قارچ مایکوریزا (<em>F</em><em>. </em><em>mosseae</em>) بیش‌ترین آلفا بیزابولول و بیزابولول اکساید آ (یکی از ترکیبات مهم اسانس گیاه بابونه آلمانی) موجب شود و به‌ترتیب باعث افزایش 126 و 51 درصدی این ترکیبات نسبت به شاهد (بدون محلول‌پاشی و بدون تلقیح) شود.<br /><strong>نتیجه­‌گیری: </strong>براساس یافته‌­های این پژوهش تلقیح گیاه بابونه آلمانی با قارچ مایکوریزا احتمالاً توانسته است یک رابطه همزیستی با گیاه برقرار کند و بر خصوصیات آن مؤثر گردد. نتایج نشان داد ترکیبات اسانس نیز تحت تأثیر تیمار­های اسید آمینه و مایکوریزا بهبود یافته‌اند که این نتیجه می­تواند راه­گشای استفاده از کودهای بیولوژیک و ترکیبات طبیعی به جای کاربرد کودهای شیمیایی باشد. https://jci.ut.ac.ir/article_106948_432c3375525dbbb95ec20c7c680cebcc.pdf

دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 2 2026 06 22 Grouping of cantaloupe lines and hybrids by Distinctness, Uniformity and Stability (DUS) testing گروه‌بندی لاین‌ها و هیبریدهای طالبی براساس آزمون تمایز، یکنواختی و پایداری 303 317 106796 10.22059/jci.2026.404517.2956 FA محمد سجاد یگانه امین گروه باغبانی، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران 0009-0001-0374-4836 محمود لطفی ، گروه باغبانی، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران. 0000-0003-2961-2898 حسین رامشینی گروه علوم زراعی و اصلاح نباتات، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت 0000-0001-5588-7962 بابک درویشی مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران 0000-0003-0955-2525 Journal Article 2025 10 21 Objective: Cantaloupe (Cucumis melo L.) is an important agricultural crop cultivated across many regions of Iran and holds a significant share in the Iranian household food basket. As part of a comprehensive breeding program at Aburaihan Campus, cantaloupe seed breeding has been ongoing for years with the aim of improving the agronomic and qualitative characteristics of this crop. This study sought to establish an identity card and determine the differentiation of 16 domestically produced hybrid cultivars along with their 14 parental lines through a detailed examination of morphological and phenotypic traits based on UPOV (International Union for the Protection of Plant Varieties) guidelines.<br />Methods: In this study, hybrid cantaloupes and their parental lines, together with six commercial control cultivars, were grown in a randomized complete block design with three replications and evaluated according to the DUS (Distinctness, Uniformity, and Stability) test protocol. Quantitative data were analyzed and ranked using cluster analysis, while qualitative data were analyzed and ranked using the Kruskal–Wallis test to determine genotypic differences and genetic diversity among the lines and hybrids.<br />Results: The lines and hybrids studied differed significantly from one another in terms of the evaluated traits, including flesh firmness, flesh color, cork density of the skin surface, groove depth, inflorescence location, fruit separation from the peduncle, and fruit shape. Cluster analysis revealed a strong parental effect on hybrid characteristics, and substantial genetic diversity was observed among cultivars and hybrids. Regarding fruit weight, hybrids H165, H148, and H152—with fruit weights exceeding 1.5 kg—outperformed all control cultivars and achieved a superior marketability position. In terms of soluble solids content, which indicates fruit sweetness, hybrids H167, H82, and H70 recorded values above 14°Brix, outperforming native control cultivars such as Samsuri and Saveh.<br />Conclusion: Hybrids H148 and H153 were identified as superior in terms of the combination of quantitative and qualitative characteristics. In addition to high yield, these hybrids exhibited desirable traits such as resistance to viral infections and excellent appearance and quality characteristics. These findings, along with the detailed description of the studied hybrids and lines, can serve as a foundation for future decisions regarding the development of new varieties and the breeding of cantaloupe in Iran and other similar regions <strong>هدف:</strong> طالبی (<em>Cucumis melo </em>L.) به‌عنوان یکی از محصولات مهم کشاورزی در بسیاری از نقاط کشور کشت می‌شود و سهم بالایی در سبد خانوار ایرانی دارد. اصلاح بذر طالبی در پردیس ابوریحان طی سال‌ها به‌عنوان بخشی از یک برنامه جامع اصلاحی، با هدف بهبود ویژگی‌های زراعی و کیفی این محصول در حال انجام است.<strong> </strong>این پژوهش با هدف تهیه شناسنامه و تعیین وجه تمایز شش رقم هیبرید تولید شده داخلی به‌همراه 14 لاین والدینی آن‌ها از طریق بررسی دقیق صفات مورفولوژیکی و فنوتیپی آن‌ها براساس براساس دستورالعمل‌های UPOV  (اتحادیه بین‌المللی برای حفاظت از انواع گیاهان) انجام شد<br /><strong>روش‌پژوهش:</strong><strong> </strong>در این پژوهش ارقام هیبرید طالبی و لاین­های والدینی آن‌ها به‌همراه شش رقم شاهد تجاری در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار کشت و براساس دستورالعمل آزمون تمایز، یکنواختی و پایداری موردبررسی قرار گرفتند. داده‌های جمع‌آوری‌شده کمی با روش خوشه‌بندی و داده‌های کیفی با آزمون کروسکال-والیس تجزیه و رتبه‌بندی شدند تا تفاوت‌های ژنوتیپی و تنوع ژنتیکی میان لاین‌ها و هیبریدها مشخص شود.<br /><strong>یافته‌ها:</strong><strong> </strong>نتایج آزمون نشان داد که لاین‌ها و ارقام موردمطالعه از نظر ویژگی‌های موردارزیابی از جمله سفتی گوشت، رنگ گوشت، تراکم چوب‌پنبه سطح پوست، عمق شیار، جای گلگاه، جداشدن میوه از دمگل، شکل میوه تفاوت معنی‌داری با یکدیگر داشتند. هم‌چنین، تحلیل خوشه‌بندی تأثیر قوی والدین بر ویژگی‌های هیبریدها را نشان داد و تنوع ژنتیکی قابل‌توجهی در میان ارقام و هیبریدهای مختلف مشاهده شد.<br /><strong>نتیجه‌گیری:</strong><strong> </strong>یافته‌های پژوهش علاوه بر توصیف دقیق هیبریدها و لاین‌های موردمطالعه، می‌توانند مبنای تصمیمات بعدی برای توسعه ارقام جدید و اصلاح بذر طالبی در ایران و سایر مناطق مشابه قرار گیرند. هیبریدهای H148، H164 و H167 به‌عنوان هیبریدهای برتر از نظر ترکیب ویژگی‌های کمّی و کیفی شناسایی شدند که در صورت موفقیت در آزمون‌های پایداری و سازگاری می‌توانند به‌عنوان رقم‌های تجاری معرفی گردند. این هیبریدها علاوه بر عملکرد بالا، از ویژگی‌های مطلوبی همچون مقاومت به آلودگی‌های ویروسی و داشتن ویژگی‌های ظاهری و کیفیتی ممتاز برخوردار بودند. https://jci.ut.ac.ir/article_106796_2cc77ebe129bdac28d8cf8e031afff27.pdf