دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی ابوریحان به زراعی کشاورزی 2008-8337 28 1 2026 04 13 Coriander and Fenugreek Intercropping and Weed Management: a Strategy for Enhancing Quantitative and Qualitative Yield of Coriander کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله و مدیریت علف‌های‌هرز، راهبردی برای ارتقای عملکرد کمی و کیفی گشنیز 95 114 106399 10.22059/jci.2026.404748.2957 FA یوسف نصیری گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران Journal Article 2025 10 21 <strong>Objective:</strong> Coriander (<em>Coriandrum sativum</em> L.), an annual medicinal plant of the Apiaceae family, produces essential oil that is widely used in cosmetic, hygiene, food, and pharmaceutical industries. This study evaluated the effects of weed control and intercropping coriander with fenugreek on coriander grain yield and essential oil production.<br /><strong>Method:</strong> A split-plot experiment was conducted in a randomized complete block design (RCBD) with three replicates at the Meshkin-Shahr Agricultural and Natural Resources Research Station in 2018. Weed control constituted the main plot factor (weeded vs. unweeded). Cropping system was the sub-plot factor and included sole coriander and sole fenugreek, as well as five coriander–fenugreek intercropping treatments differing in fenugreek seed spacing (7.5, 10, 12.5, 15, and 17.5 cm).<br /><strong>Results:</strong> Weed control significantly increased most measured coriander traits, with the exception of harvest index. Cropping system significantly affected all coriander traits except plant height, number of secondary branches, and essential oil yield. The interaction between weed control and intercropping was significant for plant height, number of umbels per plant, and grain yield. The highest essential oil percentage was recorded at 17.5 and 15 cm fenugreek spacings. The number of grains per umbel increased across all intercropping treatments, whereas the highest biological yield occurred under sole coriander. The maximum 1000-grains weight was obtained at the 7.5 cm spacing, and the highest grain harvest index was found in intercropping treatments at 17.5, 15, and 12.5 cm. Under weed-controlled conditions, the greatest number of umbels per plant (11.1) was achieved at 10 cm. However, the highest grain yield (660.7 kg·ha⁻¹) was produced by the weeded sole coriander crop. Land equivalent ratio (LER) exceeded unity for all intercropping treatments, indicating the overall superiority of intercropping compared with sole cropping. The highest LER values were observed in the 7.5 and 10 cm intercropping treatments under both weeded and unweeded conditions.<br /><strong>Conclusions:</strong> Intercropping coriander with fenugreek—particularly at denser fenugreek spacings (7.5 and 10 cm)—is an effective and sustainable strategy to improve yield components and, in selected treatments, enhance essential oil quality, while mitigating weed-associated losses. Combined weed control and intercropping therefore offers a practical approach to increase coriander productivity and quality. <strong>هدف: </strong>گشنیز (<em>Coriandrum sativum </em>L.) گیاهی یک‌ساله و دارویی از تیره چتریان می‌باشد. دانه این گیاه حاوی اسانس است و در صنایع آرایشی، بهداشتی، غذایی و دارویی کاربرد دارد. هدف این پژوهش بررسی اثرکنترل علف‌های هرز و کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله بر عملکرد و تولید اسانس گشنیز بود.<br /><strong>روش پژوهش: </strong>این آزمایش به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مشگین شهر در سال 1397 انجام شد. کرت‌های اصلی شامل کنترل علف‌های هرز (وجین و عدم وجین) و کرت­های فرعی سیستم کشت شامل کشت خالص گشنیز و شنبلیله و پنج تیمار کشت مخلوط با فواصل مختلف بذر شنبلیله (5/7، 10، 5/12، 15 و 5/17 سانتی‌متر) بودند.<br /><strong>یافته­ها: </strong>کنترل علف‌های هرز به‌طور معنی‌داری اکثر ویژگی­های گشنیز را بهبود بخشید. سامانه کشت به‌طور معنی‌داری بر تمام ویژگی­ها به‌جز ارتفاع بوته، تعداد ساقه‌های فرعی و عملکرد اسانس تأثیر گذاشت. برهم‌کنش کنترل علف‌های هرز و کشت مخلوط برای ارتفاع بوته، تعداد چتر در بوته و عملکرد دانه معنی‌دار بود. بیش‌ترین درصد اسانس در تیمارهای کشت مخلوط 5/17 و ۱۵ سانتی‌متر مشاهده شد. تعداد دانه در هر چتر در تمام سیستم‌های کشت مخلوط افزایش یافت و بیش‌ترین عملکرد بیولوژیک به کشت خالص گشنیز تعلق داشت. بیش‌ترین وزن هزاردانه در تیمار کشت مخلوط 5/7 سانتی‌متر و بالاترین شاخص برداشت دانه در تیمارهای کشت مخلوط 5/17، 15 و 5/12 سانتی‌متر مشاهده شد. بیش‌ترین تعداد چتر (1/11 چتر دربوته) در مخلوط ۱۰ سانتی‌متر در شرایط کنترل علف‌های هرز به‌دست آمد. بالاترین عملکرد دانه (7/660 کیلوگرم در هکتار) از کشت خالص گشنیز وجین شده به‌دست آمد. نسبت برابری زمین (LER) برای همه تیمارهای کشت مخلوط بیش‌تر از یک بود که برتری کشت مخلوط نسبت به کشت خالص را تأیید می‌کند. بالاترین مقادیر LER در تیمارهای کشت مخلوط 5/7 سانتی‌متر و 10 سانتی‌متر در هردو شرایط وجین و بدون وجین مشاهده شد.<br /><strong>نتیجه‌­گیری: </strong>کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله، به‌ویژه در فواصل متراکم‌تر شنبلیله، در مقایسه با کشت خالص آن یک استراتژی مؤثر است. این سیستم از طریق سرکوب مؤثر علف‌های هرز و استفاده کارآمدتر از منابع منجر به بهبود عملکرد کیفی گشنیز در برخی از تیمارهای کشت مخلوط و بهبود اجزای عملکرد شد. به‌طورکلی، ترکیب کشت مخلوط با کنترل علف‌های هرز یک روش پایدار برای کاهش خسارت علف‌های هرز و افزایش بهره‌وری و کیفیت در کشت گشنیز است.<br /><br /><br /><br /> https://jci.ut.ac.ir/article_106399_45a8869245f19bab575cdb9cdce6ff90.pdf