یوسف نصیری
چکیده
هدف: گشنیز (Coriandrum sativum L.) گیاهی یکساله و دارویی از تیره چتریان میباشد. دانه این گیاه حاوی اسانس است و در صنایع آرایشی، بهداشتی، غذایی و دارویی کاربرد دارد. هدف این پژوهش بررسی اثرکنترل علفهای هرز و کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله بر عملکرد و تولید اسانس گشنیز بود.روش پژوهش: این آزمایش بهصورت کرتهای خردشده در قالب طرح بلوکهای کامل ...
بیشتر
هدف: گشنیز (Coriandrum sativum L.) گیاهی یکساله و دارویی از تیره چتریان میباشد. دانه این گیاه حاوی اسانس است و در صنایع آرایشی، بهداشتی، غذایی و دارویی کاربرد دارد. هدف این پژوهش بررسی اثرکنترل علفهای هرز و کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله بر عملکرد و تولید اسانس گشنیز بود.روش پژوهش: این آزمایش بهصورت کرتهای خردشده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مشگین شهر در سال 1397 انجام شد. کرتهای اصلی شامل کنترل علفهای هرز (وجین و عدم وجین) و کرتهای فرعی سیستم کشت شامل کشت خالص گشنیز و شنبلیله و پنج تیمار کشت مخلوط با فواصل مختلف بذر شنبلیله (5/7، 10، 5/12، 15 و 5/17 سانتیمتر) بودند.یافتهها: کنترل علفهای هرز بهطور معنیداری اکثر ویژگیهای گشنیز را بهبود بخشید. سامانه کشت بهطور معنیداری بر تمام ویژگیها بهجز ارتفاع بوته، تعداد ساقههای فرعی و عملکرد اسانس تأثیر گذاشت. برهمکنش کنترل علفهای هرز و کشت مخلوط برای ارتفاع بوته، تعداد چتر در بوته و عملکرد دانه معنیدار بود. بیشترین درصد اسانس در تیمارهای کشت مخلوط 5/17 و ۱۵ سانتیمتر مشاهده شد. تعداد دانه در هر چتر در تمام سیستمهای کشت مخلوط افزایش یافت و بیشترین عملکرد بیولوژیک به کشت خالص گشنیز تعلق داشت. بیشترین وزن هزاردانه در تیمار کشت مخلوط 5/7 سانتیمتر و بالاترین شاخص برداشت دانه در تیمارهای کشت مخلوط 5/17، 15 و 5/12 سانتیمتر مشاهده شد. بیشترین تعداد چتر (1/11 چتر دربوته) در مخلوط ۱۰ سانتیمتر در شرایط کنترل علفهای هرز بهدست آمد. بالاترین عملکرد دانه (7/660 کیلوگرم در هکتار) از کشت خالص گشنیز وجین شده بهدست آمد. نسبت برابری زمین (LER) برای همه تیمارهای کشت مخلوط بیشتر از یک بود که برتری کشت مخلوط نسبت به کشت خالص را تأیید میکند. بالاترین مقادیر LER در تیمارهای کشت مخلوط 5/7 سانتیمتر و 10 سانتیمتر در هردو شرایط وجین و بدون وجین مشاهده شد.نتیجهگیری: کشت مخلوط گشنیز با شنبلیله، بهویژه در فواصل متراکمتر شنبلیله، در مقایسه با کشت خالص آن یک استراتژی مؤثر است. این سیستم از طریق سرکوب مؤثر علفهای هرز و استفاده کارآمدتر از منابع منجر به بهبود عملکرد کیفی گشنیز در برخی از تیمارهای کشت مخلوط و بهبود اجزای عملکرد شد. بهطورکلی، ترکیب کشت مخلوط با کنترل علفهای هرز یک روش پایدار برای کاهش خسارت علفهای هرز و افزایش بهرهوری و کیفیت در کشت گشنیز است.