محمد سجاد یگانه امین؛ محمود لطفی؛ حسین رامشینی؛ بابک درویشی
چکیده
هدف: طالبی (Cucumis melo L.) به عنوان یکی از محصولات مهم کشاورزی در بسیاری از نقاط کشور کشت میشود و سهم بالایی در سبد خانوار ایرانی دارد. اصلاح بذر طالبی در پردیس ابوریحان طی سالها بهعنوان بخشی از یک برنامه جامع اصلاحی، با هدف بهبود ویژگیهای زراعی و کیفی این محصول در حال انجام است. این پژوهش با هدف تهیه شناسنامه و تعیین وجه تمایز 6 رقم ...
بیشتر
هدف: طالبی (Cucumis melo L.) به عنوان یکی از محصولات مهم کشاورزی در بسیاری از نقاط کشور کشت میشود و سهم بالایی در سبد خانوار ایرانی دارد. اصلاح بذر طالبی در پردیس ابوریحان طی سالها بهعنوان بخشی از یک برنامه جامع اصلاحی، با هدف بهبود ویژگیهای زراعی و کیفی این محصول در حال انجام است. این پژوهش با هدف تهیه شناسنامه و تعیین وجه تمایز 6 رقم هیبرید تولید شده داخلی به همراه 14 لاین والدینی آنها از طریق بررسی دقیق صفات مورفولوژیکی و فنوتیپی آنها بر اساس بر اساس دستورالعملهای UPOV (اتحادیه بینالمللی برای حفاظت از انواع گیاهان) انجام شد.
روشپژوهش: در این پژوهش ارقام هیبرید طالبی و لاینهای والدینی آنها به همراه شش رقم شاهد تجاری در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار کشت و بر اساس دستورالعمل آزمون تمایز، یکنواختی و پایداری مورد بررسی قرار گرفتند. دادههای جمعآوریشده کمی با روش خوشهبندی و دادههای کیفی با آزمون کروسکال-والیس تجزیه و رتبهبندی شدند تا تفاوتهای ژنوتیپی و تنوع ژنتیکی میان لاینها و هیبریدها مشخص شود.
یافتهها: نتایج آزمون نشان داد که لاینها و ارقام مورد مطالعه از نظر ویژگیهای مورد ارزیابی از جمله سفتی گوشت، رنگ گوشت، تراکم چوب پنبه سطح پوست، عمق شیار، جای گلگاه، جدا شدن میوه از دمگل، شکل میوه تفاوت معنیداری با یکدیگر داشتند. همچنین، تحلیل خوشهبندی تأثیر قوی والدین بر ویژگیهای هیبریدها را نشان داد و تنوع ژنتیکی قابلتوجهی در میان ارقام و هیبریدهای مختلف مشاهده شد.
نتیجهگیری: یافتههای پژوهش علاوه بر توصیف دقیق هیبریدها و لاینهای مورد مطالعه، میتوانند مبنای تصمیمات بعدی برای توسعه ارقام جدید و اصلاح بذر طالبی در ایران و سایر مناطق مشابه قرار گیرند. هیبریدهای H148 ، H164 و H167 بهعنوان هیبریدهای برتر از نظر ترکیب ویژگیهای کمی و کیفی شناسایی شدند که درصورت موفقیت در آزمونهای پایداری و سازگاری میتوانند به عنوان رقمهای تجاری معرفی گردند. این هیبریدها علاوه بر عملکرد بالا، از ویژگیهای مطلوبی همچون مقاومت به آلودگیهای ویروسی و داشتن ویژگیهای ظاهری و کیفیتی ممتاز برخوردار بودند.