مهدی حدادی نژآد؛ حمیدرضا فنایی؛ نادعلی باقری؛ مانی معرفت زاده خامنه؛ نوشین رحمانی
چکیده
امروزه به دلیل گرایش جهانی به گیاه درمانی مسئله حفاظت از گونههای دارویی و معطر در تمام نقاط جهان مورد توجه زیادی قرار گرفته است. در این مطالعه، تعداد 20 اکوتیپ بومی سیاهدانه در قالب طرح آزمایشی بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1401 -1400 در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج ...
بیشتر
امروزه به دلیل گرایش جهانی به گیاه درمانی مسئله حفاظت از گونههای دارویی و معطر در تمام نقاط جهان مورد توجه زیادی قرار گرفته است. در این مطالعه، تعداد 20 اکوتیپ بومی سیاهدانه در قالب طرح آزمایشی بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1401 -1400 در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج در تجزیه واریانس تنوع بالایی بین اکوتیپهای مورد مطالعه از نظر صفات فنولوژیک (تعداد روز تا گلدهی و رسیدگی فیزیولوژیکی)، ارتفاع بوته، عملکرد و اجزای عملکرد (شامل تعداد فولیکول در بوته، تعداد بذر در فولیکول و وزن هزار دانه) مشاهده شد. در مقایسه میانگینها بر اساس آزمون چند دامنهای دانکن در سطح احتمال 5 درصد بیشترین عملکرد دانه در اکوتیپهایی ثبت شد که بیشترین میزان قطر طولی و عرضی فولیکول، تعداد فولیکول در بوته، تعداد دانه در فولیکول و وزن هزار دانه را داشتند. بر اساس تجزیه خوشهای به روش وارد و مربع فاصله اقلیدسی اکوتیپهای مورد مطالعه در سه دسته متمایز گروهبندی شدند. در گروه اول اکوتیپهای دیرگل و دیررس با تعداد انشعاب ساقه، ارتفاع بوته و قطر فولیکول بیشتر قرار گرفتند. همچنین در اکوتیپهای گروه دوم بیشترین عملکرد دانه مشاهده شد که این موضوع را میتوان با طولانیتر بودن دوره بین گلدهی و رسیدگی دانه (دوره پر شدن دانه) در آنها مرتبط دانست. در تجزیه به عاملها سه عامل نخست 90/73 درصد از تغییرات بین دادهها را توجیه نمودند که بهترتیب عامل صفات مورفوفنولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد و شاخص رشد طولی نامگذاری شدند. در این مطالعه، اکوتیپ TN-82-750 بهعنوان نمونه زودرس، اکوتیپهای TN-82-691، TN-59-224 و IPK بهعنوان نمونههای میانرس و اکوتیپ TN-59-254 بهعنوان نمونه دیررس شناسایی شدند؛ و این در حالی بود که این اکوتیپها از عملکرد بالایی در این مطالعه برخوردار بودند. به نظر میرسد این اکوتیپها میتوانند برای مناطق با فراهمی آب و نهادههای موجود قابل توصیه باشند. بهطور کلی بین اکوتیپها تنوع ژنتیکی بالقوه بالایی مشاهده شد که با توجه به بومی بودن و سازگاری بالای آنها میتوان از آنها بهعنوان منبع ژنتیکی ارزشمند در برنامههای بهنژادی استفاده نمود.
امین نجفی عالیور؛ مهدی حدادی نژاد؛ عبدالرحمن محمدخانی؛ داریوش مددی
چکیده
هدف: این پژوهش جهت بررسی تأثیر پایههای مختلف انگور بر ویژگیهای رشدی، فیزیولوژیک و همچنین محتوای عناصر غذایی پیوندک رقم بیدانه سفید بهعنوان یک رقم مهم و تجاری در صنعت کشاورزی ایران بود.
روش پژوهش: این پژوهش با شش تیمار شامل شاهد (قلمه خودریشه بیدانه سفید)، خودپایه (بیدانه سفید/ بیدانه سفید)، پیوند امگا بیدانه سفید ...
بیشتر
هدف: این پژوهش جهت بررسی تأثیر پایههای مختلف انگور بر ویژگیهای رشدی، فیزیولوژیک و همچنین محتوای عناصر غذایی پیوندک رقم بیدانه سفید بهعنوان یک رقم مهم و تجاری در صنعت کشاورزی ایران بود.
روش پژوهش: این پژوهش با شش تیمار شامل شاهد (قلمه خودریشه بیدانه سفید)، خودپایه (بیدانه سفید/ بیدانه سفید)، پیوند امگا بیدانه سفید روی پایههای یاقوتی، عسگری، خوشنام و بیدانه قرمز در قالب طرح کاملاً تصادفی در گلخانه پژوهشی گروه باغبانی دانشگاه شهرکرد اجرا شد. صفات مختلفی نظیر خصوصیات رشدی و فیزیولوژیک و همچنین برخی عناصر غذایی مانند کلسیم، پتاسیم و فسفر موردبررسی قرار گرفت.
یافتهها: یافتههای بهدستآمده نشان داد که کمترین تعداد ریشه در تیمار خودریشه (شاهد) مشاهده شد. همچنین پیوند روی خودپایه، منجر به بیشترین سطح رنگدانههای فتوسنتزی در پیوندک شده و بالاترین طول ریشه و جذب کلسیم نیز در این ترکیب مشاهده گردید. پایه رقم بیدانه سفید بهطور معنیداری غلظت کاروتنوئید بالاتری داشت. ارقام خوشنام و بیدانه سفید بهطور معنیداری غلظت کلروفیل a بالاتری داشتند و ارقام عسکری و یاقوتی بهطور معنیداری غلظت کلروفیل b و کل بالاتری نشان دادند. بیشترین سطح برگ روی پایه عسگری و قطر میانگره روی پایه خوشنام بهدست آمد و در عینحال، قطر میانگره در پایه خوشنام بالاترین مقدار را داشت. نتایج نشان داد که نوع پایه بر ارتفاع پیوندک تأثیر معنیداری داشته و رقمهای خوشنام و عسگری بهترتیب باعث افزایش 57 و 34 درصد ارتفاع پیوندک نسبت به شاهد شدند. بهعلاوه، حجم ریشه در پایههای یاقوتی و عسگری نسبت به تیمار شاهد بهطور معنیداری بیشتر بود. از نظر محتوای عناصر معدنی پیوند بیدانه سفید بهطور معنیداری غلظت کلسیم بالاتری داشت و ترکیب بیدانه سفید با پایه خوشنام به شدت بر مقادیر پتاسیم و فسفر تأثیر گذاشته و پتاسیم پایینتری و فسفر بالاتری را بههمراه داشت.
نتیجهگیری: در مجموع یافتههای این پژوهش نشان داد که پیوند تأثیرات مثبت و معنیداری بر ویژگیهای رشدی و فیزیولوژیک گیاهان دارد. بهویژه گیاهان خودپایه (بیدانه سفید/ بیدانه سفید) بهبود جذب کلسیم، افزایش طول ریشه و ارتقای محتوای رنگدانههای فتوسنتزی را نشان دادند. همچنین پایههای خاص مانند خوشنام و عسگری موجب افزایش ارتفاع پیوندک و حجم ریشه گردیدند. این نتایج مؤید آن است که انتخاب مناسب پایه و پیوندک میتواند بهعنوان راهکاری مؤثر برای بهبود شاخصهای رشد گیاه موردتوجه قرار گیرد.
رویا موسوی؛ ویدا چالوی؛ کامران قاسمی؛ مهدی حدادی نژاد
چکیده
هدف: با توجه به کاربرد فراوان کودهای شیمیایی در کشاورزی و مخاطرات این کودهای برای محیطزیست، لازم است به موارد جایگزین توجه شود تا از آسیب های احتمالی جلوگیری شود.روش پژوهش: با هدف بررسی اثر نیتروکسین و ورمیکمپوست بر خصوصیات کیفی و عملکردی تمشک سیاه، آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در شهرستان نور ...
بیشتر
هدف: با توجه به کاربرد فراوان کودهای شیمیایی در کشاورزی و مخاطرات این کودهای برای محیطزیست، لازم است به موارد جایگزین توجه شود تا از آسیب های احتمالی جلوگیری شود.روش پژوهش: با هدف بررسی اثر نیتروکسین و ورمیکمپوست بر خصوصیات کیفی و عملکردی تمشک سیاه، آزمایشی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در شهرستان نور انجام شد. فاکتور اول میزان درصد کود ورمیکمپوست در پنج سطح (صفر، 10، 20، 30 و 40 درصد حجمی) و فاکتور دوم تلقیح و عدم تلقیح با نیتروکسین (Ni) بود.یافته ها: نتایج نشان داد که بالاترین وزن میوه، تعداد میوه و عملکرد در ورمیکمپوست 20 درصد مشاهده شد. بیشترین طول میوه (62/1 سانتیمتر) در ورمیکمپوست 10 درصد و تلقیح نیتروکسین بهدست آمد. در بررسی صفات بیوشیمیایی، بیشترین مواد جامد محلول و شاخص طعم در تیمار ورمیکمپوست 10 درصد مشاهده شد. بیشترین مقدار آنتوسیانین در تیمارهای ورمیکمپوست 20 و 30 درصد بهترتیب به میزان 551 و 563 (میلیگرم بر لیتر آبمیوه) حاصل گردید. کاربرد نیتروکسین بههمراه ورمیکمپوست 30 درصد بیشترین ویتامین ث را در میان همه تیمارها بههمراه داشت.نتیجه گیری: کاربرد ورمیکمپوست در سطوح 20 تا 30 درصد بهترین اثر را بر صفات کمی و کیفی تمشک سیاه داشته و در مواردی که مقادیر بالای ورمیکمپوست اثر منفی داشته است، نیتروکسین توانسته این اثر را کاهش دهد و موجب افزایش برخی صفات شود. در این بررسی کاربرد ورمیکمپوست در سطوح 20 تا 30 درصد بههمراه نیتروکسین بهترین اثر را بر صفات مرتبط با تمشک سیاه نشان داده است.
سمیه طبری؛ مهدی حدادی نژاد؛ رضا نوروز
چکیده
بهمنظور تعیین نیاز سرمایی و گرمایی ارقام تمشک سیاه(Rubus sp.)، سه رقم خاردار(توپای، سیلوان و ماریون) و دو رقم بیخار(قرمز نارس و مرتون) پس از شروع رکود و تأمین نیاز سرمایی مختلف در سال 1398 از کلکسیون تمشک دانشگاه علوم کشاورزی ساری جمعآوری و در گلخانه در قالب طرح بلوک کامل تصادفی بصورت فاکتوریل در سه تکرار ارزیابی شد. سپس مدلهای نیاز ...
بیشتر
بهمنظور تعیین نیاز سرمایی و گرمایی ارقام تمشک سیاه(Rubus sp.)، سه رقم خاردار(توپای، سیلوان و ماریون) و دو رقم بیخار(قرمز نارس و مرتون) پس از شروع رکود و تأمین نیاز سرمایی مختلف در سال 1398 از کلکسیون تمشک دانشگاه علوم کشاورزی ساری جمعآوری و در گلخانه در قالب طرح بلوک کامل تصادفی بصورت فاکتوریل در سه تکرار ارزیابی شد. سپس مدلهای نیاز سرمایی و گرمایی محاسبه گردید. نتایج حاکی از تفاوت نیاز سرمایی ارقام خاردار و بیخار در مزرعه بود. رقم خاردار و زودرس سیلوان پس از دریافت 500 ساعت نیاز سرمایی، بیشترین درصد شکوفایی اولین را جوانه داشت. اولین شکوفایی در ارقام خاردار میانرس و دیررس (ماریون و توپای) و رقم بیخارقرمزنارس در 700 ساعت سرما ولی در رقم بیخار مرتون در 900 ساعت مشاهده گردید. کمترین تعداد روزی که همه ارقام خاردار و بیخار توانستند به مرحله شکوفایی 50 درصدی جوانهها برسند وقتی بود که حداقل 700 ساعت سرما را دریافت نمودند. بااینحال تنها ارقام خاردار بودند که به شکوفایی کامل رسیدند و به همین دلیل مناسبترین ارقام جهت توسعه کشت در شرق مازندران میباشند. ارقام بیخار حتی با دریافت 900 ساعت سرما به شکوفایی کامل نرسیدند. نیاز گرمایی لازم جهت شکوفایی 50 درصد جوانهها بین 1116 GDH(رقم خاردار و دیررس توپای) تا 6324 GDH(رقم بیخار مرتون) متغیر بود. در مورد ارقام بیخار استفاده از تیمارهای تکمیلی مثل سیانامید هیدروژن جهت بهبود شکوفایی جوانه میتواند راهگشا باشد.
عالیه شفیعی؛ مهدی حدادی نژاد؛ سعید عشقی؛ کامران قاسمی
چکیده
بهمنظور بررسی اثر سیلیکاتپتاسیم و قارچ مایکوریزا بر شاخصهای فتوسنتزی توتفرنگی پژوهشی در سال 1398 در گلخانه پژوهشی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. این پژوهش بهصورتبهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه فاکتور شامل قارچ مایکوریزا در دو سطح (وجود و عدم قارچ مایکوریزا)، سیلیکاتپتاسیم دز سه سطح (صفر، 50 ...
بیشتر
بهمنظور بررسی اثر سیلیکاتپتاسیم و قارچ مایکوریزا بر شاخصهای فتوسنتزی توتفرنگی پژوهشی در سال 1398 در گلخانه پژوهشی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. این پژوهش بهصورتبهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه فاکتور شامل قارچ مایکوریزا در دو سطح (وجود و عدم قارچ مایکوریزا)، سیلیکاتپتاسیم دز سه سطح (صفر، 50 و 100 میلیگرم در لیتر) به شکل محلولپاشی و دما در دو سطح (25 و 41 درجه سانتیگراد) با سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد استفاده از سیلیکاتپتاسیم منجر به کاهش خسارت تابش دریافتی در برگهای توتفرنگی شد. بهطوریکه در شرایط تنش گرمایی و با وجود دریافت 1133 میکرومول بر مترمربع بر ثانیه تابش فعال فتوسنتزی، مقدار تابش جذبشده تا سه برابر نسبت به شاهد کاهش یافت. برخلاف روند افزایشی تعرق در تیمار شاهد، تیمار بوته با سیلیکاتپتاسیم در حضور مایکوریزا، مانع از افزایش تعرق و هدایت روزنهای و هدررفت آب، برای خنککردن برگ در طول تنش گرمایی شد. بهطوریکه تلقیح ریشه با قارچ مایکوریزا منجر به شبکه هیفی گسترده ریشه شد و کارایی مصرف آب را تا 72 درصد بهبود داد. در نتیجه شرایط برای افزایش فتوسنتز خالص مهیا شد. هرچند تنش موجب افزایش فلورسانس پایه و کاهش بیشینه عملکرد کوانتومی سیستم نوریII شد. اما استفاده همزمان از مایکوریزا و سیلیکاتپتاسیم توانست این شاخص را تا رسیدن به سطح خوب (76/0) بهبود دهد. درنهایت، مشخص شد که تنش دمای بالا بسیاری از فاکتورهای فتوسنتزی بوته توتفرنگی را تحت تأثیر قرار میدهد و کاربرد سیلیکاتپتاسیم همزمان با قارچ مایکوریزا برخلاف کاربرد جداگانه آنها، تا حد زیادی از آسیب گرما به بخشهای مختلف بوته جلوگیری مینماید.
امیرعلی محمدی؛ مهدی حدادی نژاد؛ حسین صادقی؛ کامران قاسمی
چکیده
تمشک سیاه از گیاهان معتدله است که امکان تولید محصول در گلخانه جهت تولید میوه خارج از فصل و حصول سود بیشتر نیز برای آن وجود دارد. این پژوهش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار بهصورت گلدانی، در بستر خاکی حاوی نسبت 1:1:1 خاک لومی، ماسه و ماده آلی، انجام شد. فاکتور اول رقم (زودرس، میانرس و دیررس) و فاکتور دوم برنامه ...
بیشتر
تمشک سیاه از گیاهان معتدله است که امکان تولید محصول در گلخانه جهت تولید میوه خارج از فصل و حصول سود بیشتر نیز برای آن وجود دارد. این پژوهش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار بهصورت گلدانی، در بستر خاکی حاوی نسبت 1:1:1 خاک لومی، ماسه و ماده آلی، انجام شد. فاکتور اول رقم (زودرس، میانرس و دیررس) و فاکتور دوم برنامه تغذیهای در شش سطح از عناصر NPK (N0P0K0 (شاهد)، N50P0K0، N50P0K25، N50P0K50، N50P25K50، N50P12.5K25 کیلوگرم در هکتار) بوده که بهصورت کودآبیاری اعمال شد. نتایج نشان داد کاربرد عناصر غذایی موجب شده بیشترین میزان عناصر نیتروژن و پتاسیم در رقم دیررس حاصل شود. بیشترین طول شاخه و شاخص سبزینگی در تیمار N50P0K25 دیده شد؛ همچنین پاسخ گیاه تمشک به نسبتهای مختلف عناصر غذایی از نظر وزن تر شاخه در ارقام مختلف روند متفاوتی را نشان داد. با اینحال بیشترین وزن تر شاخساره در رقم دیررس و در دو تیمار N50P0K0 و N50P0K50 دیده شد. نتایج این پژوهش نشان داد که حداکثر عملکرد در ارقام زودرس و میانرس در تیمار N50P0K25 و در رقم دیررس در تیمار حاوی فسفر (N50P25K50) حاصل شد. همچنین بیشترین مقدار مواد جامد محلول در رقم زودرس و تیمار N50P0K25 به میزان 9/12 درجه بریکس بهدست آمد. بهطورکلی هرچند استفاده از عناصر غذایی NPK در اکثر صفات موردبررسی اثرگذار بود ولی نقش N و K در بهبود صفات رویشی و زایشی در تمشک بهویژه برای دو رقم زودرس و میانرس ملموستر بود.
جواد گرایلی؛ مهدی حدادی نژاد؛ حسین مرادی؛ مرضیه قنبری جهرمی
چکیده
خسارت غیرسرمایی پوست (NCPP) یکی از عوامل تخریب فیزیولوژیکی و بعد از برداشت در پوست میوههای مرکبات میباشد. هدف از این تحقیق، بررسی اثر کمبود رطوبت نسبی در انبار خشک (%35-30=RH و دمای 22-18درجه سانتی گراد) نسبت به انبار معمولی (%75-70= RH و دمای 8-6درجه سانتی گراد) و 24-اپیبراسینولید صفر، 5 و 10 میلیگرم در لیتر در زمانهای مختلف انبارداری (15 و ...
بیشتر
خسارت غیرسرمایی پوست (NCPP) یکی از عوامل تخریب فیزیولوژیکی و بعد از برداشت در پوست میوههای مرکبات میباشد. هدف از این تحقیق، بررسی اثر کمبود رطوبت نسبی در انبار خشک (%35-30=RH و دمای 22-18درجه سانتی گراد) نسبت به انبار معمولی (%75-70= RH و دمای 8-6درجه سانتی گراد) و 24-اپیبراسینولید صفر، 5 و 10 میلیگرم در لیتر در زمانهای مختلف انبارداری (15 و 30 روز) بر عمر پس از برداشت پرتقال تامسون ناول میباشد. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در زمستان 1394 به مدت 30 روز و در 3 تکرار و 5 نمونه انجام شد. صفاتی نظیر درصد کاهش وزن، میزان خسارت غیرسرمایی پوست، درصد باز بودن روزنهها، مواد جامد محلول، اسید قابل تیتراسیون، نشت یونی، میزان فعالیت آنزیم کاتالاز و مقدار مالوندیآلدئید در میوه اندازهگیری شد. نتایج نشان دادند که تنش خشکی بهطور معنیداری باعث افزایش کاهش وزن (%67/9)، خسارت غیرسرمایی پوست (33/3 code) و فعالیت آنزیم کاتالاز پوست میوهها (136/0) گردید. نگهداری میوهها در محیط خشک منجر به کاهش روزنه های باز پوست میوه از 3/55 به 1/36 درصد شد که با کاربرد 24-اپیبراسینولید، روزنههای روی پوست میوه به دلیل اثر متعادل کننده این تنظیمکننده رشد، در حد انبار معمولی (1/51 درصد) باز باقی ماندند. همچنین کاربرد 24-اپیبر در غلظت 5 میلیگرم در لیتر به طور معنیداری سبب کاهش خسارت غیرسرمایی پوست و کاهش وزن شد. با توجه به اثر معنیدار غلظت 5 میلیگرم در لیتر 24-اپیبراسینولید روی کاهش نرخ افت وزن، مقدار خسارت غیرسرمایی پوست و مقدار فعالیت کاتالاز پوست میوهها، این تیمار بهصورت کاربردی توصیه میگردد.
علیرضا ٍعفتی؛ مهدی حدادی نژاد
چکیده
این آزمایش با هدف بهینهسازی تکثیر تمشک سیاه، بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با عامل نخست شامل ارقام (بیخار معمولی، بیخار اولیه، خاردار زودرس و خاردار میانرس) حاصل از کلکسیون تمشک، عامل دوم قطر قلمه ریشه (2-3 و 3-5 میلیمتر) و عامل سوم طول قلمه ریشه (6، 8، 10 و 12 سانتیمتر)، در هفت تکرار در اسفند 1395 صورت گرفت. بعد از سه ...
بیشتر
این آزمایش با هدف بهینهسازی تکثیر تمشک سیاه، بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با عامل نخست شامل ارقام (بیخار معمولی، بیخار اولیه، خاردار زودرس و خاردار میانرس) حاصل از کلکسیون تمشک، عامل دوم قطر قلمه ریشه (2-3 و 3-5 میلیمتر) و عامل سوم طول قلمه ریشه (6، 8، 10 و 12 سانتیمتر)، در هفت تکرار در اسفند 1395 صورت گرفت. بعد از سه ماه نگهداری قلمهها در ماسه مرطوب و زیر سایه، صفات ریشهدهی و رشد حاصل از آن اندازهگیری شد. نتایج ریشهدهی قلمه ریشه در ارقام خاردار و بیخار نشان داد که رقم خاردار میانرس، قطر 2-3 میلیمتر و طول 12 سانتیمتر بیشترین طول ریشه را در گره نزدپاهنگ با میانگین 43/123 میلیمتر داشت. ارقام بیخار معمولی و اولیه در طول 12 سانتیمتر در هر دو قطر با میانگین 42/71 درصد بیشترین درصد ریشهزایی را دارا بودند و اختلاف معناداری با سایر تیمارها داشتند. ارقام بیخار در مقایسه با خاردار، بهطور معناداری از درصد زندهمانی (3/77 درصد) بهتری برخوردار بود. درحالیکه طول ریشه کمتر (8/51 سانتیمتر) و ساقه کوتاهتری (07/46 سانتیمتر) داشت. در رقمهای بیخار، بیشترین درصد زندهمانی را بیخار معمولی و در بین خاردارها، رقم خاردار زودرس (58/64 درصد) ثبت کرد. نتایج نشان داد که قطر 3-5 میلیمتر و طول 10 و 12 سانتیمتر تأثیر معناداری در افزایش ریشهزایی قلمهها داشت. تفاوت ژنتیکی ارقام و میزان ذخیره مواد غذایی قلمهها، باید در تکثیر تمشک سیاه با قلمه ریشه مدنظر قرار بگیرد.