به زراعی کشاورزی

چکیده به‌منظور بررسی تأثیر تنش کم­آبی و سطوح مختلف اسید هیومیک بر شاخص­های فیزیولوژیکی و عملکرد گوجه‌فرنگی، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، در مزرعه پژوهشی دانشگاه زنجان در سال 1395 انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل آبیاری در سه سطح (60، 80 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) و محلول­پاشی اسید هیومیک در چهار سطح (صفر، 100، 200 و 300 میلی­گرم در لیتر) بودند. نتایج نشان داد که تنش کم­آبیاری به­طور معنی­داری هدایت روزنه­ای، شاخص پایداری غشا، محتوای نسبی آب برگ، کلروفیل و عملکرد بوته را کاهش داد و باعث افزایش مقدار پرولین و فعالیت آنزیم پراکسیداز شد. کاربرد اسید هیومیک فعالیت آنزیم پراکسیداز، محتوای نسبی آب برگ، مقدار پرولین، کلروفیل و شاخص پایداری غشا را تحت آبیاری نرمال و کم­آبیاری افزایش داد و باعث کاهش هدایت روزنه­ای گردید. بیشترین میزان فعالیت آنزیم پراکسیداز (207/1 واحد بر گرم وزن برگ تازه در دقیقه) و پرولین (5/11 میلی­گرم در گرم بافت تازه) با کاربرد 200 میلی­گرم در لیتر اسید هیومیک در تیمار کم­آبیاری با 60 درصد نیاز آبی حاصل شد. بیشترین میزان محتوای نسبی آب برگ (6/78 درصد) و شاخص پایداری غشا (01/70 درصد) به‌ترتیب با کاربرد 300 و 200 میلی­گرم بر لیتر اسید هیومیک در شرایط آبیاری 100 درصد نیاز آبی گیاه حاصل شد. حداکثر عملکرد بوته تحت آبیاری 100 درصد با کاربرد 200 میلی­گرم در لیتر اسید هیومیک به­دست آمد. با توجه به نتایج، کاربرد 200 میلی­گرم در لیتر اسید هیومیک جهت بهبود شاخص­های فیزیولوژیکی و عملکرد میوه گوجه­فرنگی پیشنهاد می­شود.

چکیده به منظور بررسی اثر تنش کم آبیاری بر رشد، عملکرد و شاخص‌های فیزیولوژیکی هندوانه ابوجهل، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. سطوح آبیاری شامل 100 درصد نیاز آبی گیاه و دو سطح کم آبیاری 70 و 50 درصد نیاز آبی گیاه بود. نتایج نشان داد که تنش کم‌آبیاری، رشد و عملکرد میوه را به طور معنی‌داری کاهش داد. کمترین سطح برگ، طول بوته، تعداد میوه و عملکرد در تیمار کم آبیاری 50 درصد حاصل شد. با افزایش تنش کم‌آبیاری، محتوای نسبی‌آب برگ و محتوای کلروفیل کاهش یافت. درصد نشت‌یونی، فعالیت آنزیم پراکسیداز و تجمع پرولین در پاسخ به افزایش تنش کم‌آبیاری به طور معنی‌داری افزایش یافت، ولی بین تیمار آبیاری 100 درصد و 70 درصد تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. در تیمار کم آبیاری 70 درصد، اگرچه عملکرد میوه 5/15 درصد کاهش یافت ولی در مصرف آب 30 درصد صرفه‌جویی شد و کارآیی مصرف آب 8/16 درصد افزایش یافت. بنابراین در شرایط کمبود آب آبیاری، توصیه می‌شود که گیاهان هندوانه ابوجهل با 70 درصد نیاز آبی گیاه آبیاری شود زیرا علاوه بر تولید عملکرد نسبتاً مشابه آبیاری 100 درصد، در مصرف آب صرفه‌جویی زیادی می‌شود.

چکیده به‏‌منظور ارزیابی اثرات زمان برداشت و مدت انبارمانی بر شاخص‌های کیفی و عمر انبارمانی میوه عروسک پشت پرده، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در سال 1395 انجام شد. برگ خریدهای آزمایش شامل زمان برداشت میوه در سه مرحله (سبز بالغ، سبز مایل به زرد و زردرنگ) و مدت‌زمان انبارمانی (صفر، 10، 20 و 30 روز پس از برداشت) بود. نتایج نشان داد که زمان‌های مختلف برداشت میوه و مدت انبارمانی تأثیر معنی‌داری بر شاخص‌های کیفی میوه و عمر انبارمانی میوه داشت. بیشترین شاخص طعم و رنگ میوه، میزان ویتامین ث (54/201 میلی‌گرم) و مواد جامد محلول (6/7 درصد بریکس) در میوه‌های برداشت‌شده در مرحله زردرنگ در 10 روز بعد از انبارمانی مشاهده شد، با طولانی شدن دوره انبارمانی میزان ویتامین ث و مواد جامد محلول کاهش یافت. حداکثر مقدار اسید قابل تیتراسیون (71/1 میلی‌گرم در 100 گرم) و خاصیت اسیدیته در میوه‌های سبزرنگ در زمان برداشت به‌دست ‌آمده آمد. نمودار اختلاف رنگ طی انبارمانی با روندی صعودی همراه بود که این میزان در میوه‌های سبز بالغ دارای اختلاف معنی‌داری نسبت به میوه‌های سبز مایل به زرد و زردرنگ بود. با توجه به نتایج، به دلیل فراز گرا بودن میوه‌های عروسک پشت پرده و رسیدن تدریجی و تغییر رنگ میوه‌ها، برداشت میوه‌ در مرحله سبز بالغ، مدت‌ انبارمانی را در دمای 15 درجه‌ سانتی‌گراد نسبت به میوه‌های برداشت‌شده در زمان‌های دیگر تا 30 روز افزایش داد.

چکیده به‏منظور مطالعه اثر تنش کم‌آبی و سطوح مختلف مگافول بر عملکرد و کیفیت میوه و کارآیی مصرف آب گوجه‌فرنگی رقم ریوگرند آزمایشی به‏صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، در سال 1394 در مزرعة تحقیقاتی دانشکدة کشاورزی دانشگاه زنجان انجام شد. تیمار‌های آزمایش شامل آبیاری به‏عنوان عامل اصلی در سه سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) و محلول‌پاشی مگافول به‏عنوان عامل فرعی در چهار سطح (صفر، 1، 2 و 3 میلی‌لیتر در لیتر) بودند. نتایج آزمایش نشان دادکه تیمار آبیاری تأثیر معناداری بر عملکرد و کیفیت میوه و کارآیی مصرف آب داشت. تیمار مگافول بر سفتی بافت میوه، عملکرد، لیکوپن میوه و کارآیی مصرف آب در سطح احتمال پنج درصد معنادار شد. بیشترین مواد جامد محلول کل (41/2 درصد بریکس) و اسید قابل تیتراسیون (09/2 درصد) در تیمار تنش کم‌آبی 50 درصد نیاز آبی گیاه به‏دست آمد. در تیمار 2 میلی‌لیتر در لیتر مگافول، بیشترین مقدار مواد جامد محلول کل (29/2 درصد بریکس)، اسید قابل تیتراسیون میوه (97/1 درصد)، لیکوپن (83/0 گرم بر لیتر)، تعداد میوه (9/37)، متوسط وزن میوه (32/59 گرم)، کارآیی مصرف آب (78/21 کیلوگرم در متر مکعب) و عملکرد بوته (2680 گرم) حاصل شد. اثر متقابل معناداری بین آبیاری و مگافول در صفات اسید قابل تیتراسیون میوه، عملکرد بوته و تعداد میوه وجود داشت. بیشترین تعداد میوه (7/51) و عملکرد بوته (3278 گرم) در تیمار 2 میلی‌لیتر در لیتر مگافول در شرایط آبیاری 100 درصد نیاز آبی گیاه و حداکثر اسید قابل تیتراسیون در تیمار 1 میلی‌لیتر در لیتر مگافول و تنش کم‌آبیاری 50 درصد به دست آمد. با توجه به نتایج، کاربرد مگافول 2 میلی‌لیتر عملکرد میوه را در شرایط آبیاری نرمال و کم‌آبی بهبود بخشید و باعث افزایش 16 درصدی کارآیی مصرف آب شد. تنش کم آبیاری 75 درصد با کاهش 16 درصدی عملکرد موجب ذخیرة 25 درصدی آب در مقایسه با تیمار 100 آبیاری شد.

چکیده به‏منظور بررسی اثر تنش کم‌آبی بر رشد، عملکرد و کیفیت میوه برخی از توده‌های خربزه ایرانی، آزمایشی به صورت کرت‌‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان در سال 1394 اجرا شد. تیمار‌های آزمایشی شامل هشت توده خربزه (قلم‌قاش، روشی، زرکه، خاتونی، قبادلو، ریش‌بابا، گرکه، کالیار) و سه سطح آبیاری (40، 70 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) بود. نتایج نشان داد که تنش کم‌آبی به‌طور معنی‌داری رشد و عملکرد میوه را کاهش داد. کمترین مقدار عملکرد (kg/ha 1/18223)، وزن متوسط میوه ( gr94/1057)، تعداد میوه در بوته (75/1)، سطح برگ ( cm²57/12) و بیشترین درصد وزن خشک برگ (21 درصد) در تنش کم‌آبیاری 40 درصد حاصل شد. بین توده‌ها نیز از نظر رشد و عملکرد و کیفیت میوه تفاوت معنی‌داری مشاهده شد. در همه توده‌ها با افزایش تنش کم‌آبی رشد و عملکرد کاهش یافت، ولی درصد وزن خشک برگ، مواد جامد محلول و کارایی مصرف آب افزایش یافت. بیشترین سطح برگ ( cm²79/410)، عملکرد (kg/ha 33/49881) و وزن متوسط میوه (gr 9/2270) در توده قلم‌قاش در شرایط آبیاری 100 درصد نیاز آبی گیاه مشاهده شد. حداکثر کارآیی مصرف آبی در توده‌های خاتونی و قلم‌قاش در شرایط کم‌آبیاری 40 درصد نیاز آبی گیاه به‏دست آمد. با توجه به نتایج، توده زرکه و ریش‌بابا به‏ترتیب با بیشترین (17/65 درصد) و کمترین (16/41 درصد) کاهش عملکرد در آبیاری 40 درصد نسبت به آبیاری معمولی به‏ترتیب حساس‌ترین و متحمل‌ترین توده از لحاظ این صفت به تنش کم‌آبی بودند.

چکیده به‏منظور مطالعه اثر اسید هیومیک و اسید سالیسیلیک بر عملکرد، کیفیت میوه و کارایی مصرف آب خربزه توده "زرد جلالی" تحت تأثیر تنش کم­آبی، آزمایشی در سال 1394 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه زنجان، به­صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل محلول­پاشی اسید هیومیک (صفر، 25، 50 و 75 میلی­گرم در لیتر و اسید سالیسیلیک (5/0، 1 و 5/1 میلی­مولار) و تیمار آبیاری در سه سطح (40، 70 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) بود. نتایج نشان داد که تیمار آبیاری تأثیر معنی­داری بر عملکرد و کیفیت میوه داشت. کمترین وزن میوه (956/1 کیلوگرم)، تعداد میوه (5/1)، عملکرد بوته (91/2 کیلوگرم)، سفتی بافت میوه (67/4 کیلوگرم بر سانتی­متر مربع)، محتوای کلروفیل (11/0 میلی­گرم در صد گرم وزن تر) و بیشترین درصد گوشت میوه (75 درصد) و کارایی مصرف آب (43/16 کیلوگرم بر متر مکعب) در شرایط تنش کم­آبی 40 درصد حاصل شد. همچنین، بیشترین تعداد میوه و عملکرد بوته در تیمار 75 میلی­گرم بر لیتر اسید هیومیک حاصل شد و حداکثر درصد گوشت میوه (13/62 %) در اسید سالیسیلیک 5/1 میلی­مولار بود. در مجموع، بیشترین عملکرد بوته (79/7 کیلوگرم) و مواد جامد محلول (31/11 %) در شرایط آبیاری100 درصد نیاز آبی گیاه به‏ترتیب با محلول­پاشی 1 میلی­مولار اسید سالیسیلیک و 25 میلی­گرم بر لیتر اسید هیومیک حاصل شد. با توجه به نتایج، کاربرد اسید هیومیک و اسید سالیسیلیک عملکرد و کیفیت میوه را در شرایط تنش تعدیل بخشیدند.

چکیده به‏منظور بررسی اثر محلول پاشی پوترسین و تنش کم­آبیاری بر صفات رشدی، کیفیت و عملکرد فلفل شیرین(Capsicuum annum cv. Dimaz) آزمایشی به‏صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک‌­های کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان در سال 1394 انجام شد. تیمار­های آزمایش شامل آبیاری در سه سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) و تیمار دوم شامل محلول ­پاشی پوترسین در چهار سطح (صفر (شاهد)، 5/0، 1 و5/1 میلی مولار) بود. نتایج نشان داد که تنش کم­آبی باعث کاهش رشد رویشی و تعداد میوه، عملکرد و ویتامین ث میوه گردید. بیشترین میزان رشد رویشی، تعداد میوه، عملکرد و ویتامین ث میوه در آبیاری 100 درصد مواد جامد محلول میوه در تیمار 75 درصد نیاز آبی گیاه حاصل شد. کاربرد پوترسین رشد، عملکرد و کیفیت میوه را بهبود بخشید. بیشترین ارتفاع بوته (67 سانتی متر)، سطح برگ (28/5887 سانتی متر مربع)، کلروفیل کل برگ (2/2 میلی گرم در گرم بافت برگ)، وزن خشک بوته (41/29 درصد)، ویتامین ث (67/42 میلی گرم در 100 گرم بافت میوه) ، کلروفیل میوه (18/0 میلی گرم در گرم بافت میوه)، طول میوه (56/16 سانتی متر)، تعداد میوه (268)، عملکرد میوه در بوته (45/0کیلوگرم) و عملکرد در هکتار (98/9 تن) با محلول­پاشی 5/1 میلی­مولار پوترسین در شرایط آبیاری 100 درصد به‏دست آمد. با توجه به نتایج، کاربرد 5/1 میل­مولار پوترسین جهت بهبود رشد و عملکرد میوه فلفل شیرین در شرایط تنش کم­آبی پیشنهاد می­گردد.

چکیده امروزه تولید نشاهای سالم و مرغوب یکی از عوامل اصلی موفقیت در پرورش سبزی­ها از جمله گوجه­فرنگی است. از این‌رو به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف ورمی­کمپوست و تغذیه نیتروژن بر شاخص­های رشدی نشای گوجه­فرنگی رقم  ‘Rio Grande’، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی، در سه تکرار در سال1392 در گلخانه تحقیقاتی گروه علوم باغبانی دانشگاه زنجان انجام شد. فاکتورهای آزمایشی شامل 5 سطح ورمی­کمپوست (0، 5، 10، 20 و  40 درصد وزنی) و 5 سطح نیتروژن (0، 25، 50، 100 و 200 میلی­گرم بر کیلوگرم خاک) بود که نیتروژن از منبع اوره تأمین گردید. نتایج نشان داد تیمار کودی نیتروژن تأثیر معنی­داری بر رشد نشاء داشت و بیشترین ارتفاع نشاء، وزن خشک ریشه و ساقه، وزن تر ساقه، شاخص کلروفیل برگ در سطح 100 میلی­گرم نیتروژن بر کیلوگرم خاک مشاهده گردید. تیمار ورمی­کمپوست رشد نشاء را افزایش داد و بیشترین ارتفاع نشاء، فاصله میانگره، طول ریشه، وزن تر و خشک ریشه در سطح 10 درصد وزنی ورمی­کمپوست به‌دست آمد. همچنین ورمی­کمپوست به­طور معنی­داری طول دوره رشد نشاء را کاهش داد و کوتاه­ترین طول دوره رشد نشاء (6/39 روز) در بستر 10 درصد وزنی مشاهده شد. باتوجه به نتایج حاصل، غلظت عناصر NPK در برگ با کاربرد ورمی­کمپوست افزایش یافت. با توجه به نتایج، تیمار 10 درصد وزنی ورمی­کمپوست + 100 میلی­گرم نیتروژن بر کیلوگرم خاک بیشترین تأثیر را بر رشد نشاء داشت.

چکیده به منظور بررسی اثر کیتوسان و تیمار آب گرم بر انبارمانی و کیفیت میوه فلفل دلمه­ای رقم پاکس آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل کیتوسان در چهار سطح 0، 1، 5/1 و 2 درصد وتیمار آب گرم در سه سطح 20، 45 درجه سانتی­گراد به مدت 2 دقیقه و دمای 60 درجه سانتی­گراد به مدت 20 ثانیه بود که میوه­ها به مدت 12، 24 و 35 روز در دمای 1±8 درجه ­سانتی­گراد و رطوبت نسبی 95 درصد در سردخانه نگهداری شدند. نتایج نشان داد پوشش کیتوسان تأثیر معنی­داری بر کیفیت میوه و میزان ویتامین ث داشت. تیمار میوه­ها با کیتوسان 2 درصد، کاهش مواد جامد محلول، سفتی، کیفیت ظاهری، وزن میوه و ویتامین ث را به طور معنی­داری به تأخیر انداخت. تیمار آب گرم تأثیر معنی­داری بر کیفیت میوه داشت. غوطه­ور کردن میوه­ها در آب گرم 45 درجه سانتی­گراد به مدت 2 دقیقه موجب حفظ کیفیت ظاهری، سفتی میوه و میزان اسیدیته شده و فعالیت آنزیم کاتالاز و پراکسیداز را افزایش داد. تیمار آب گرم 60 درجه­سانتی­گراد به مدت 20 ثانیه موجب خسارت میوه و کاهش کیفیت شد. طبق نتایج حاصل، تیمار کیتوسان 2 درصد و آب گرم 45 درجه سانتی­گراد بهترین تأثیر را در حفظ کیفیت داشتند.

چکیده به منظور بررسی اثر تنش کم­آبی بر صفات کمی و کیفی میوه توده خربزه ایرانی، آزمایشی­ به صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار، در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان، در سال 1393 انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سه سطح آبیاری (33، 66 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) و ۱۱ توده خربزه شامل ‘خاتونی’، ‘کالی’، ‘اورشنگ’، ‘موری’، ‘موزی’، ‘زردتبریز’، ‘شیرازی’، ‘شیاردار’، ‘ازمیر’، ‘ایوانکی’ و ‘سوسکی سبز’ بود. نتایج نشان داد که تیمارهای آبیاری بر سفتی بافت میوه، طول و عرض میوه، ضخامت پوست میوه، pH، مواد جامد محلول، وزن متوسط میوه و عملکرد تأثیر معنی­داری داشت. تنش کم­آبی باعث افزایش مواد جامد محلول و کاهش سفتی بافت میوه گردید. کمترین عملکرد (۱۳۷۶۱ کیلوگرم در هکتار)، وزن متوسط میوه (۷/۱۳۶۳ گرم)، عرض میوه (۹۷/۱۲ سانتی‌متر)، بیشترین ضخامت پوست (۶۳/۴ میلی‌متر) و  pH (۲۸/6) در تنش شدید (33 درصد) حاصل شد. از نظر صفات مورد مطالعه در بین توده­های خربزه تفات معنی­داری وجود داشت. بیشترین طول میوه (6/31 سانتی­متر) در توده ‘خاتونی’، سفتی بافت میوه (9/2 کیلوگرم بر سانتی­مترمربع) در توده ‘زرد تبریز’، عملکرد (۴۹۶۹۸ کیلوگرم در هکتار) و وزن متوسط میوه (۳۲۲۳ گرم) در توده ‘ایوانکی’ در شرایط آبیاری 100 درصد نیاز آبی گیاه و بیشترین مواد جامد محلول (16 درصد) در توده ‘شیرازی’ در سطح آبیاری 33 درصد نیاز آبی مشاهده شد. با توجه به نتایج، توده ‘ایوانکی’ و ‘موزی’ به ترتیب با بیشترین (۲۷/۷۲ درصد) و کمترین (۴/۴۳ درصد) میزان کاهش عملکرد در آبیاری ۳۳ درصد نسبت به آبیاری معمولی به ترتیب حساس‌ترین و متحمل‌ترین توده از لحاظ این صفت به تنش کم‌آبی می‌باشند.

چکیده تنش شوری یکی از مهم‌ترین تنش‌های محیطی می‌باشد که رشد و عملکرد گیاهان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. به منظور مطالعه اثر سالیسیلیک اسید بر برخی صفات فیزیولوژیکی دو رقم ریحان تحت تنش شوری در آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. تیمارهای آزمایش شامل شوری کلرید سدیم در چهار سطح (صفر، 50، 100، 150 میلی‌مولار)، سالیسیلیک اسید در سه سطح (صفر، 25/0، 5/0 میلی‌مولار) و دو رقم ریحان (بنفش و سبز) بود. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت شوری، مقدار کلروفیل، کارتنوئید و محتوای نسبی آب برگ به طور معنی­داری کاهش و مقدار پرولین، مقاومت روزنه‌ای و درصد نشت یونی افزایش یافت. کاربرد سالیسیلیک اسید باعث افزایش مقدار کلروفیل، کارتنوئید و درصد محتوای نسبی آب برگ و کاهش مقدار پرولین، مقاومت روزنه‌ای و درصد نشت یونی شد. بیش‌ترین مقدار کلروفیل b (617/0 میلی­گرم در گرم وزن تر برگ) و کم‌ترین درصد نشت یونی (4/30) در شرایط بدون شوری و کاربرد 5/0 میلی­مولار سالیسیلیک اسید به ترتیب در ریحان سبز و بنفش حاصل شد. کم‌ترین میزان مقاومت روزنه­ای (8/7 ثانیه بر سانتی­متر مربع) و بیش‌ترین مقدار پرولین (4/11 میکروگرم در گرم وزن تر برگ) در سطح 150 میلی­مولار کلرید سدیم به ترتیب در ریحان بنفش و سبز مشاهده گردید. با توجه به نتایج، استفاده از سالیسیلیک اسید برای بهبود رشد گیاه در شرایط تنش شوری توصیه می‌شود.